Debaty sejmoweX Kadencja

Interpelacja w sprawie niesłusznie naliczanych składek ubezpieczeniowych przedsiębiorcom, którzy zawiesili swoją działalność gospodarczą

   W związku z ostatnią niepokojącą sytuacją dotyczącą bezpodstawnego wzywania przez ZUS przedsiębiorców do opłaty składek ubezpieczeniowych wraz z odsetkami, począwszy od 1999 r., za okresy, w których działalność gospodarcza była czasowo zaprzestana i z tego tytułu czasowo wyrejestrowana z ubezpieczeń w ZUS, zwracam się z prośbą o jak najszybsze ustosunkowanie się do zastałego stanu rzeczy.    Przedsiębiorcy wyrejestrowywali się z ubezpieczeń w ZUS na czas zaprzestania (zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej) wykonywania działalności gospodarczej zgodnie z ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych: Art. 13. Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym. chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach:    4) osoby prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.    Artykuł ten nie mówi, że ˝obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia, gdy uzyskają wpis do ewidencji działalności gospodarczej do dnia wykreślenia z ewidencji˝, i nie precyzuje, jak często i w jakich odstępach czasu można zaprzestawać wykonywania działalności gospodarczej.    Przedsiębiorcy, stosując się do ustawy, działali dalej zgodnie ze wskazówkami ZUS udzielanymi ustnie przez pracowników zakładu oraz pisemnie w postaci broszur informacyjnych oraz informacji umieszczanych na witrynie internetowej oficjalnej strony ZUS:    Poradnik. Ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących ˝Aktualizacja: 1 styczeń 2005 r. Str. 36 z 46. Poradnik ten rozpowszechniany był do niedawna na stronie: http://www.zus.pl/ref_99/porad4/default.asp?rozdz=do_druku i wyraźnie informował: ˝... Wyrejestrowanie z ubezpieczeń, a następnie zgłaszanie do nich powinno następować także w przypadku, gdy zaprzestanie ma charakter czasowy. Nie jest przy tym wymagane wyrejestrowanie w organie ewidencyjnym...˝    Wyrejestrowanie się czasowe z ubezpieczeń z tytułu czasowego zaprzestania działalności gospodarczej, na odpowiednich drukach ZUS: ZUS ZWUA i ZUS ZWPA, opierało się na odpowiednich kodach wykorzystywanych w dokumentach ubezpieczeniowych, gdzie:    Kod przyczyny wyrejestrowania płatnika składa się z 3 znaków:    - 111 - zaprzestanie prowadzenia działalności (wpisywało się jedynie w przypadku tzw. zawieszenia),    - 115 - postanowienie sądu o ukończeniu postępowania upadłościowego,    - 117 - zgon płatnika składek,    - 211 - wykreślenie z rejestru, ewidencji lub skreślenie z listy (wpisywało się, gdy ktoś likwidował działalność, czyli inaczej mówiąc, został wykreślony z ewidencji),    - 311 - decyzja właściwego organu o likwidacji płatnika składek będącego jednostką sektora finansów publicznych,    - 350 - wyrejestrowanie z ubezpieczeń ostatniej osoby, za którą płatnik miał obowiązek składania dokumentów ubezpieczeniowych,    - 600 - inna przyczyna wyrejestrowania.    W starej wersji rozporządzenia (a ta dotyczy większości poszkodowanych osób) czytamy, że jedną z przyczyn wyrejestrowania płatnika składek jest złożenie przez niego oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia ˝pozarolniczej działalności˝. Nie istnieją prawne uwarunkowania formy i okoliczności złożenia takowego oświadczenia.    Przyjąć więc można, że chodzi tutaj o oświadczenie woli (brak danych gdzie, kiedy, przed kim). Tym bardziej więc takie oświadczenie woli złożone w formie dokumentu do ZUS było spełnieniem określonego w ministerialnym rozporządzeniu warunku legalności wyrejestrowania z przyczyny określonej ówcześnie obowiązującym kodem 113.    Dziś ZUS wzywając przedsiębiorców do opłaty składek za czas wyrejestrowany z ubezpieczeń, zgodnie z tym, o czym wcześniej informował, i zgodnie z ustawą o ZUS z 1998 r., opiera się na ustawie o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2004 r. (Dz. U. Nr 173, poz. 1807, z późn. zm.), która mówi: ˝Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły˝.    ZUS dodaje również: ˝Warunek ciągłego i zorganizowanego prowadzenia działalności wynikał również z przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.). Przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. W myśl obowiązującego do 31 grudnia 2006 r. art. 7e ustawy Prawo działalności gospodarczej, wpis do ewidencji działalności gospodarczej podlega wykreśleniu w przypadku m. in. zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższe oznacza, że obowiązujące przepisy nie przewidują czasowych˝przerw˝(zawieszenia) w prowadzeniu działalności gospodarczej˝.    Uzależnianie legalności wyrejestrowania płatnika składek z przyczyny określonej kodem 113 czy później 111 od uprzedniego wyrejestrowania działalności w EDG według ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i przyjęcie, że obowiązek ubezpieczeniowy trwa do chwili wyrejestrowania w EDG - nie ma żadnej podstawy.    Tak więc powyższe poświadcza o tym, iż ZUS tworzy sobie sam własne prawo, a istniejące interpretuje w dowolny, korzystny dla siebie sposób w zależności od potrzeb i sytuacji. Taka zmiana w podejściu ZUS do czasowego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej powoduje również, iż wystawiane przez ZUS zaświadczenia o niezaleganiu ze składkami okazują się dziś fałszywe, ponieważ sam ZUS je kwestionuje. Czy może być tak, że zakład państwowy wystawia niezgodne z prawdą zaświadczenia, które w czasie późniejszym powodują fatalne skutki prawne? Jeśli okaże się, że przedsiębiorca wziął kredyt lub wygrał przetarg na podstawie fałszywie wydanego zaświadczenia o niezaleganiu, to zmuszony zostanie do zwrotu kredytu, a z kolei przetarg powinien zostać unieważniony.    Zaskakujące jest również to, iż jedni przedsiębiorcy pozywani są przez ZUS do sądu, ponieważ według ZUS nie istnieje i nigdy nie istniała możliwość czasowego wyrejestrowania się z płacenia składek, z kolei innych przedsiębiorców ZUS oskarża o bezzasadne wyrejestrowanie się z opłacania składek ubezpieczeniowych. Zarzuca tu, iż w okresie czasowego zaprzestania wykonywania działalności działalność ta faktycznie była wykonywana. Za ten czas ZUS oczekuje przedstawienia od przedsiębiorców zerowych rachunków za prąd, telefon i innych sprzed nawet kilku lat. W jaki sposób przedsiębiorca ma udowodnić przed sądem nicnierobienie? Czy to nie ZUS jako występujący w tej sprawie powinien udowodnić, że działalność faktycznie była w tym czasie wykonywana? W niektórych oddziałach ZUS nie stwarza przedsiębiorcom problemu ze względu na czasowe wyrejestrowanie, ponieważ inaczej interpretuje prawo. Czy możliwe, aby jedno prawo było interpretowane na różne sposoby, najczęściej na niekorzyść płatnika?    Dodatkowo, czy ZUS nie powinien odpowiadać za niekompetencję, za nierzetelne i często nieprawdziwe informacje udzielane przez swoich urzędników płatnikom, w wyniku czego owi płatnicy ponoszą obecnie znaczne straty finansowe?    Na stronie ZUS widnieje wiadomość: ˝Działania podejmowane przez urząd powinny zapobiegać ponoszeniu przez klienta szkody wynikającej z powodu nieznajomości przez niego prawa. Urzędnik ma obowiązek udzielenia klientowi niezbędnych wyjaśnień i wskazówek co do sposobu załatwienia jego sprawy. Jeżeli urzędnik nie zajmuje się daną sprawą, powinien wskazać osobę kompetentną˝. Podstawa prawna: art. 9 K.p.a.    Obecne działanie ZUS, wybitnie odznaczające się na tym tle działanie białostockiej, wrocławskiej i lubelskiej jednostki:    - doprowadza do bankructwa przedsiębiorców i ich rodziny,    - przyczynie się do pogarszania stanu zdrowia, a nawet śmierci poszkodowanych spowodowanych decyzjami zakładu,    - powiększa skalę bezrobocia i biedy w i tak ubogich regionach kraju,    - stanowczo powiększa ˝szarą strefę˝ w sektorze prywatnej przedsiębiorczości,    - ogranicza inicjatywę obywateli w kwestii przedsiębiorczości poprzez odebranie funduszy na dalszy rozwój,    - przyczynia się do coraz większej emigracji uczciwych obywateli,    - powoduje zanik zaufania obywateli do instytucji państwowych,    - powoduje utratę wiary w to, że Polska jest państwem prawa, w którym sprawiedliwość jest podstawą, a ludzie są sobie równi; państwem, w którym sądy stają w obronie wartości i godności ludzkiej, a jednostki państwowe działają w imię dobra obywateli.    Z każdym dniem w Polsce przybywa 1000 nowych bezrobotnych osób. Większa część z nich to przedsiębiorcy zmuszeni przez działanie ZUS do likwidacji przedsiębiorstwa, w tym wielu miejsc pracy. Ci ludzie, drobni przedsiębiorcy, stanowią podstawę gospodarki. Państwo spokojnie patrzy, jak podcina im się nogi i marnuje życie. Teraz, zamiast spokojnie pracować, opłacać ZUS, płacić podatki, ograbieni ludzie zasilą urzędy bezrobotnych. Być może ZUS w krótkim czasie zarobi duże pieniądze na krzywdzie ludzi, ale czy państwo zdaje sobie sprawę z tego, ile straci w długim czasie? To państwo teraz będzie płaciło za tych ludzi ubezpieczenie i wypłacało zasiłek dla bezrobotnych. Czy krótkoterminowe zyski ZUS są ważniejsze od długoterminowych strat państwa polskiego, jego gospodarki, a przede wszystkim od strat materialnych i duchowych obywateli polskich?    To z pewnością wystarczająca liczba argumentów wskazująca, iż należy w tej sprawie podjąć natychmiastowe i skuteczne działania. W żadnym praworządnym kraju nie powinien mieć miejsca fakt, że za niekompetencję urzędu państwowego odpowiada porządny obywatel, którego jedyną winą jest zastosowanie się do zaleceń urzędu.    Szanowni Posłowie, Senatorowie, weźcie do serca prośbę tysięcy Polaków. Same obietnice nie wystarczą. Nimi nie wróci się życia ludziom, nie scali rodzin ani nie ocali gospodarki.    Wstrzymanie egzekucji i nowelizacja ustawy, żeby była jasna i jednakowo czytelna dla wszystkich, przyniosą najlepsze i najkorzystniejsze rozwiązanie dla przedsiębiorców, ich rodzin i państwa. Nie może się dziać dalej to, co ma miejsce na dzień dzisiejszy.    W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o ustosunkowanie się do zastanej sytuacji oraz wyjaśnienie powodów niejasnego traktowania przedsiębiorców w zakresie stosowania przepisów wynikających z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.    Z poważaniem    Poseł Sławomir Nitras    Szczecin, dnia 6 marca 2006 r.