Debaty sejmoweX Kadencja

Interpelacja w sprawie stosowania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług w przypadku sprzedaży przez starostę nieruchomości Skarbu Państwa osobie, która ma ustawowe prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi

   Starosta jest organem właściwym, wskazanym w art. 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, do prowadzenia spraw z zakresu gospodarki nieruchomościami Skarbu Państwa, w tym również do sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości w trybie przetargowym.    Przedmiotem sprzedaży dokonywanej przez starostę na zasadach określonych w przywołanej ustawie mogą być nieruchomości niezabudowane, przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo mieszkaniowe, a więc podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w wysokości 22%. Uczestnikami ogłaszanych przetargów mogą być osoby fizyczne i prawne, jeżeli spełnią warunki podane w ogłoszeniu o przetargu. Zgodnie z obowiązującymi uregulowaniami, uczestnikiem przetargu mogą być także osoby, które posiadają uprawnienia wynikające z przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, czyli tzw. zabużanie. Osoby te, posiadające stosowne zaświadczenie lub decyzję określającą wartość pozostawionego mienia i zarejestrowane we właściwym rejestrze wojewódzkim, muszą zostać dopuszczone do przetargu, gdyż jego organizator, czyli starosta, określając warunki przetargu, nie może wyłączyć zapłaty ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat poprzez jej zaliczenie z wartości pozostawionego mienia.    W przypadku zatem, gdy osoba, posiadając wyżej określone uprawnienia, stała się nabywcą nieruchomości zapłata wylicytowanej ceny sprzedaży nieruchomości wraz z należnym podatkiem VAT następuje nie poprzez zapłatę w pieniądzu, ale poprzez jej zaliczenie z wartości mienia nieruchomego, określonej w zaświadczeniu lub decyzji. Taka forma zapłaty stanowi zatem zmniejszenie wysokości zobowiązania Skarbu Państwa wobec osoby, która pozostawiła mienie nieruchome poza granicami państwa, a zobowiązania te wynikają z tzw. umów republikańskich. Taka forma realizacji uprawnień jest formą zadośćucznienia wobec obywateli polskich, którzy utracili swoje majątki na skutek zmiany granic państwa polskiego po II wojnie światowej.    Ze względu na fakt, że możliwość nabycia przez zabużanina nieruchomości Skarbu Państwa poprzez udział w przetargu jest obecnie jedną z dwóch form realizacji jego uprawnień do uzyskania rekompensaty, a wartość posiadanych uprawnień wielokrotnie przekracza ceny wywoławcze nieruchomości, powszechną praktyką jest licytowanie ceny nieruchomości do wartości pozostawionego mienia ustalonej w odpowiednich dokumentach. Powoduje to, że wylicytowanie ceny sprzedaży wielokrotnie przekraczają ceny rynkowe podobnych nieruchomości. Do daty zmiany przepisów ustawy o podatku od towarów i usług i objęciu tym podatkiem również sprzedaży przez Skarb Państwa nieruchomości przeznaczonych do zabudowy, problem płatności podatku VAT nie występował. Wprowadzona jednak zmiana przepisów w tej kwestii spowodowała konieczność odprowadzenia podatku od ceny sprzedaży nieruchomości dokonywanej przez starostę. Gdy sprzedaż nieruchomości następuje na rzecz osoby, która cenę sprzedaży wraz z podatkiem VAT uiszcza w formie pieniężnej, problem płatności nie występuje. Jeżeli jednak nabywcą zostaje osoba posiadająca uprawnienia zabużańskie, kwestia płatności podatku ma zasadnicze znaczenie, ponieważ starosta nie otrzymuje wówczas środków pieniężnych, a mimo to zobowiązany jest zapłacić podatek VAT.    Starosta jako podatnik podatku uiszczanego od towarów i usług Skarbowi Państwa jest równocześnie organem realizującym zadania z zakresu gospodarki nieruchomościami stanowiącymi własność tegoż Skarbu Państwa, a również tym organem, którego działania w zakresie sprzedaży nieruchomości zabużanom powodują zmniejszenie zobowiązań Skarbu Państwa wobec nich. Wszystkie te działania stanowią realizację zadań Skarbu Państwa, na wykonanie których starosta otrzymuje z budżetu państwa stosowne dotacje. Jeżeli zatem od ceny sprzedaży nieruchomości Skarbu Państwa zabużaninowi starosta ma odprowadzić podatek VAT, to środki na ten cel musi przekazać mu Skarb Państwa jako część dotacji na realizację powierzonych ustawowo zadań. Niebagatelne znaczenie w przedmiotowej sprawie ma również fakt zmniejszenia wysokości zobowiązania Skarbu Państwa w stosunku do tego kręgu osób. Sprawą powszechnie znaną są bowiem wyroki Trybunału w Strassburgu, w wyniku których Polska zobowiązana została do wypłaty wielomilionowych odszkodowań z tytułu niezrealizowanych odszkodowań dla zabużan.    W związku z tym, że wnioski starostów kierowane na podstawie art. 67a ustawy Ordynacja podatkowa do naczelników urzędów skarbowych o umorzenie należności z tytułu podatku od towarów i usług załatwiane są odmownie zwracam się do pani minister z zapytaniami:    1. Czy minister przewiduje w trybie art. 25 § 1 ustawy ordynacja podatkowa wprowadzić zaniechanie poboru podarku VAT w tego typu transakcjach?    2. Czy można uznać, że na należny podatek VAT od tego typu transakcji można zaliczyć wartości mienia nieruchomego określoną w zaświadczeniu lub decyzji, którymi dysponują zabużanie i czy w takiej sytuacji starosta nie powinien być zwolniony z obowiązku składania deklaracji podatkowej, ewentualnie, czy jest rozważana konieczność nowelizacji art. 43 ustawy o podatku od towarów i usług przez rozszerzenie katalogu zwolnień od podatku od towarów i usług transakcji sprzedaży nieruchomości, w których cena sprzedaży pokrywana jest przez zabużan zaświadczeniami o wartości mienia pozostawionego poza granicami?    Z poważaniem    Poseł Andrzej Adamczyk    Warszawa, dnia 12 lutego 2007 r.