Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie wykonywania przepisów ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności

   W nawiązaniu do interpelacji z dnia 19 marca 1998 r. pana posła Grzegorza Woźnego oraz interpelacji z dnia 27 marca 1998 r. pana posła Stanisława Szejnfelda w sprawie skutków realizacji ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującgo osobom fizycznym w prawo własności, w porozumieniu z Urzędem Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, przedkładam poniższe wyjaśnienia.    Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (DzU nr 123, poz. 781) została uchwalona jako ustawa o charakterze przejściowym, znajdująca zastosowanie do ograniczonej kategorii podmiotów i w ściśle określonym przedziale czasowym. Co za tym idzie ustawa przewidziała specjalny tryb i zasady dokonywania przekształceń prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w tym również zasady odpłatności z tytułu przekształcenia praw.    Stwierdzić należy, iż bez wątpienia opłaty z tytułu przekształcenia praw według zasad ustalonych przepisami ustawy nie odzwierciedlają rzeczywistej wartości praw własności nabywanych w trybie przewidzianym ustawą. Z literalnego brzmienia przepisów ustawy można nawet wnioskować, że ustawodawca, określając zasady odpłatności, świadomie zrezygnował z nawiązania do cen realnie kształtujących się na rynku nieruchomości.    Użytkownicy wieczyści, którzy jeszcze przed wejściem w życie omawianej ustawy z dnia 4 września 1997 r. skorzystali z możliwości uzyskania prawa własności nieruchomości gruntowej, na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (DzU nr 30 z 1991 r. poz. 127 z późn. zm.), zawarli umowy cywilnoprawne w formie aktu notarialnego i zapłacili za nabycie własności cenę nieruchomości ustaloną przez rzeczoznawcę majątkowego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami na poczet ten ceny była zaliczona wniesiona przez użytkownika wieczystego pierwsza opłata roczna, zwaloryzowana na dzień umowy sprzedaży. Umowa taka była zatem zawarta zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa. Wejście w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności w żadnym przypadku nie może stać się podstawą zmiany ważnie zawartych umów cywilnoprawnych, także w zakresie ustalonych w tych umowach rat należnych z tytułu nabycia własności.    Odpowiadając na pytanie pana posła dotyczące możliwości dokonania nowelizacji przepisów ustawy ˝o przekształceniu praw˝, pod kątem przyznania gminom uprawnienia do umarzania należności z tytułu nabycia własności na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych, należy stwierdzić, iż nie wydaje się to możliwe. Wprowadzony w ten sposób precedens spowodowałby niekontrolowany napływ roszczeń o umorzenie zobowiązań ze strony kolejnych, innych podmiotów życia gospodarczego niezadowolonych z zastosowanych rozwiązań. Drugim nie mniej ważkim argumentem jest sytuacja gmin samorządowych, które dokonały zbycia przysługujących im praw własności zgodnie z przepisami prawa za wynagrodzeniem ustalonym w zgodzie z obowiązującymi przepisami.    Jednymi z podstawowych zasad państwa demokratycznego i obowiązującego w nim systemu prawnego są zasada nieodbierania nabytych zgodnie z prawem uprawnień oraz zasada niedziałania prawa wstecz. Odnoszą się one także do aktów prawnych rangi ustawowej. Można więc mieć niemal pewność, że przedstawiciele samorządów zareagowaliby na tego rodzaju projekty nowelizacji zdecydowanym protestem.    Należy mieć także na uwadze fakt, iż konsekwencją regulacji przyjętych w omawianej ustawie ˝o przekształcaniu praw˝ jest sytuacja, w której skarb państwa i gminy, wydając decyzje o przekształcaniu, nie otrzymują z tytułu utraty praw własności nieruchomości należności odpowiadającej ich realnej wartości, co powoduje zrozumiałe niezadowolenie organów reprezentujących ich interesy gospodarcze. Ogólnopolskie organizacje samorządowe wystosowały szereg petycji do najwyższych władz państwowych podnosząc, iż wejście w życie omawianej ustawy naruszyło przysługujące gminom konstytucyjne gwarancje nienaruszalności prawa własności. Nie jest wykluczone, że w ślad za tym, na wniosek samorządów, nowelizacja omawianej ustawy przybierze kierunek zupełnie odwrotny od sugerowanego przez pana posła w treści interpelacji. Argumentom wysuwanym ze strony przedstawicieli gmin nie sposób odmówić racji.    Wobec powyżej przedstawionej argumentacji, należy przyznać, iż nowelizacja omawianej ustawy jest oczekiwana przez bezpośrednio tym zainteresowanych, ponieważ od początku jej obowiązywania sprawia ona wiele problemów, zarówno w sferze interpretacji, jak i stosowania. Inicjatywa ustawodawcza w tej sprawie przysługuje także posłom i Senatowi.    Uprzejmie wyjaśniam, iż rozpatrując interpelację pana posła MSWiA jako bezpośrednio niewłaściwe do udzielenia na nią odpowiedzi, napotkało trudności związane z ustaleniem właściwego merytorycznie organu administracji rządowej. Stało się to przyczyną opóźnienia w udzieleniu odpowiedzi na interpelację, za co przepraszam.    Minister    Janusz Tomaszewski    Warszawa, dnia 30 kwietnia 1998 r.