Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie działalności Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

   W odpowiedzi na interpelację pani poseł Marii Gajeckiej-Bożek w sprawie działalności Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, przekazaną pismem z dnia 23 września 1998 r. (znak: SPS-0202-968/98), uprzejmie wyjaśniam, że Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych został powołany ustawą z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych (DzU nr 46, poz. 201 z późn. zm.) jako państwowy fundusz celowy stanowiący źródło finansowania zadań wynikających z ww. ustawy. Realizację tych zadań ustawa powierzyła wojewódzkim ośrodkom ds. zatrudnienia i rehabilitacji osób niepełnosprawnych (działającym w ramach służb zatrudnienia), zakładom pracy chronionej oraz innym instytucjom działającym na rzecz osób niepełnosprawnych.    Zgodnie z art. 32 ustawy środki Funduszu przeznaczano głównie na:    1) tworzenie nowych i przystosowanie istniejących miejsc pracy do możliwości osób niepełnosprawnych,    2) organizowanie szkoleń pozwalających osobom niepełnosprawnym na uzyskanie nowych umiejętności zawodowych oraz kursów umożliwiających przekwalifikowanie,    3) udzielanie pożyczek bezrobotnym osobom niepełnosprawnym na rozpoczęcie samodzielnej działalności gospodarczej,    4) tworzenie i funkcjonowanie warsztatów terapii zajęciowej oferujących rehabilitację osobom, których niepełnosprawność nie pozwala na podjęcie pracy zawodowej,    5) budowę i modernizację obiektów służących rehabilitacji oraz wspieranie rozbudowy infrastruktury rehabilitacyjno-socjalnej,    6) wspieranie procesów restrukturyzacyjnych i inwestycyjnych w zakładach pracy chronionej, tj. zatrudniających znaczną liczbę osób niepełnosprawnych i oferujących miejsca pracy osobom o znacznej niepełnosprawności,    7) dofinansowywanie turnusów rehabilitacyjnych,    8) finansowanie działań służących likwidacji barier architektonicznych i komunikacyjnych,    9) wspieranie integracyjnych imprez rekreacyjnych, turystycznych oraz artystycznych, a także działalności sportowej osób niepełnosprawnych,    10) dofinansowanie zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze przyznawane osobom niepełnosprawnym w ramach działań resortu zdrowia,    11) rozpowszechnianie materiałów informacyjnych.    Zadania wymienione w punktach 1-3 realizowane są bezpośrednio przez wojewódzkie ośrodki do spraw zatrudnienia i rehabilitacji osób niepełnosprawnych w formach określonych ustawowo. Natomiast warsztaty terapii zajęciowej powstają przy udziale środków finansowych Funduszu w trybie określonym rozporządzeniem ministra pracy i polityki socjalnej. Zasady współpracy podmiotów realizujących te zadania z Państwowym Funduszem Rehabilitacji określa system prawa, natomiast pozostałe cele realizowane są przy współudziale różnorodnych partnerów: instytucji, organizacji pozarządowych, władz samorządowych, pracodawców itd. Podmioty te, podejmując działania na rzecz osób niepełnosprawnych i oczekując pomocy finansowej Funduszu w realizacji swoich zamierzeń, kierują wnioski do oddziałów terenowych Funduszu.    Rolą oddziału jest pomoc w skompletowaniu wniosku, wstępna ocena i zaopiniowanie oraz przekazanie wniosku do centrali Funduszu w Warszawie. Przytaczane zatem w dalszej części pisma dane dotyczące wniosków rozpatrywanych przez Fundusz obejmują tę właśnie sferę działalności Funduszu. Ponadto, w miarę możliwości finansowych, Fundusz finansował różne programy celowe ukierunkowane na pomoc osobom niepełnosprawnym w rozwiązywaniu konkretnych problemów życiowych, jak np. program ˝Wykształcenie twoją szansą˝, program samochodowy lub wspierający tworzenie miejsc pracy na terenach wiejskich i w małych miejscowościach.    Fundusz uczestniczy także od 1994 r. w realizacji rządowego ˝Programu działań na rzecz osób niepełnosprawnych i ich integracji ze społeczeństwem˝ koordynującego działania wszystkich resortów w tym zakresie.    Ustawa z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych, ukierunkowana na działania związane z kształtowaniem rynku pracy dla osób niepełnosprawnych, nie uwzględniała problematyki związanej z rehabilitacją dzieci i młodzieży.    W dniu 30 sierpnia 1995 r. parlament uchwalił ustawę o zmianie ustawy z dnia 9 maja 1991 r., co pozwoliło na:    - uwzględnienie w działalności Funduszu zadań podejmowanych na rzecz rehabilitacji leczniczej, społecznej i zawodowej dzieci i młodzieży oraz    - wspomaganie starań pracodawców o utrzymanie istniejących, a zagrożonych likwidacją miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych.    Obecnie działalność Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych reguluje ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (DzU nr 123, poz. 776 i nr 160, poz. 1082 oraz z 1998 r. nr 99, poz. 628 i nr 106, poz. 668), stanowiąca kontynuację poprzednich rozwiązań ustawowych, a także zawierająca nowe formy działań na rzecz osób niepełnosprawnych, takie jak:    - udzielanie pożyczek osobom niepełnosprawnym na rozpoczęcie i prowadzenie działalności rolniczej,    - organizowanie zakładów aktywności zawodowej - placówek oferujących pracę osobom o znacznym stopniu niepełnosprawności i niewielkich możliwościach zawodowych,    - tworzenie specjalistycznych ośrodków szkoleniowo-rehabilitacyjnych prowadzących szkolenia dla osób, których niepełnosprawność nie pozwala na uczestnictwo w szkoleniach organizowanych przez ogólno dostępne placówki szkoleniowe,    - dofinansowywanie zadań wynikających z samorządowych programów na rzecz osób niepełnosprawnych.    Zgodnie z art. 47 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych corocznie przeznacza co najmniej 65% swoich przychodów na zatrudnianie i rehabilitację zawodową osób niepełnosprawnych oraz 5-10% na dofinansowanie rehabilitacji leczniczej, społecznej i zawodowej dzieci i młodzieży.    Ustawa wskazuje główne kierunki wydatkowania środków na rzecz niepełnosprawnych dzieci i młodzieży. Są to:    - zakup sprzętu i urządzeń zmniejszających skutki niepełnosprawności,    - szkolenia rodziców, opiekunów i wolontariuszy w zakresie specjalistycznej opieki i rehabilitacji,    - usługi transportowe dostosowane do potrzeb wynikających z niepełnosprawności,    - wspieranie działań prowadzonych przez ośrodki szkolno-wychowawcze, rehabilitacyjne i inne placówki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej.    W realizacji powyższych zadań Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych współpracuje z władzami samorządowymi, organizacjami pozarządowymi oraz resortem edukacji i zdrowia. Generalnie współpraca ta przebiega na podstawie umów zawieranych z poszczególnymi instytucjami i organizacjami, a środki finansowe przyznane na konkretne przedsięwzięcia przekazywane są w transzach. Umowa określa także sposób rozliczania się partnera z wykorzystanych środków.    Szczegółowe dane dotyczące liczby wniosków rozpatrywanych przez Fundusz na przestrzeni ostatnich czterech lat przedstawiają się następująco:    Do Funduszu wpłynęło 5615 wniosków, w tym:    a) od instytucji państwowych - 2050,    b) od instytucji samorządowych - 3089 (w tym 565 od szkół i przyszkolnych ośrodków rehabilitacyjnych),    c) od związków wyznaniowych - 476.    Ponadto wpłynęło 5138 wniosków dotyczących udzielenia pomocy osobom niepełnosprawnym poszkodowanym w wyniku powodzi w 1997 r.    Na dofinansowanie imprez integracyjnych oraz zakup sprzętu sportowego wpłynęło 485 wniosków.    Przedstawione poniżej tabele obrazują liczbę decyzji, dotyczących turnusów rehabilitacyjnych i likwidacji barier transportowych, wydanych w latach 1995-1998 z podziałem na instytucje państwowe, samorządowe i związki wyznaniowe.    Turnusy rehabilitacyjne Rok 1995 1996 1997 1998 Decyzje Pozytywne Negatywne Pozytywne Negatywne Pozytywne Negatywne Pozytywne Negatywne Instytucje państwowe 76 7 43 5 31 10 25 77 Instytucje samorządowe 570 139 696 101 835 107 836 149 Związki wyznaniowe katolickie 2 0 7 2 9 2 12 11 Razem 648 146 746 108 875 119 873 237 Ogółem 794 854 994 1110    Likwidacja barier komunikacyjnych (dotyczy liczby wniosków, które wpłynęły) Lp. Wnioski 1995 1996 1997 1998 Razem 1 Instytucje państwowe 182 232 299 195 908 2 Instytucje samorządowe 299 702 148 54 1203 3 Związki wyznaniowe 29 32 64 39 164 4 Inne, np. organizacje pozarządowe, zakłady pracy chronionej 178 344 374 338 1234 Razem 688 1310 885 626 3509    (dotyczy liczby wniosków rozpatrzonych pozytywnie) Lp. Wnioski 1995 1996 1997 1998 Razem 1 Instytucje państwowe 40 92 163 76 371 2 Instytucje samorządowe 178 532 100 38 848 3 Związki wyznaniowe 8 12 40 18 78 4 Inne, np. organizacje pozarządowe, zakłady pracy chronionej 84 156 197 137 574 Razem 310 792 500 269 1871    Na wszystkie wnioski wpływające do Funduszu i rozpatrzone do chwili obecnej wnioskodawcy otrzymali odpowiedzi.    2902 wnioski rozpatrzono pozytywnie, w tym:    a) 1096 wniosków instytucji państwowych,    b) 1520 wniosków instytucji samorządowych (w tym 242 wnioski szkół i przyszkolnych ośrodków rehabilitacji),    c) 286 wniosków związków wyznaniowych.    1356 wniosków rozpatrzono negatywnie, w tym:    a) 709 wniosków instytucji państwowych,    b) 544 wnioski instytucji samorządowych (w tym 78 wniosków szkół i przyszkolnych ośrodków rehabilitacyjnych),    c) 103 wnioski związków wyznaniowych.    Ponadto z 5138 wniosków dotyczących udzielenia pomocy osobom niepełnosprawnym poszkodowanym w wyniku powodzi w 1997 r. pozytywnie rozpatrzono 2761 wniosków, a negatywnie 1731. Wnioskodawcy wycofali ponad 600 wniosków, natomiast 45 spraw jest w toku realizacji.    Z 485 wniosków w sprawie dofinansowania imprez integracyjnych oraz zakupu sprzętu sportowego pozytywnie rozpatrzono 468, a negatywnie 17.    W odniesieniu do wniosków dotyczących jednorazowej, doraźnej pomocy finansowej, udzielanej osobom niepełnosprawnym (np. w wyniku powodzi) bądź dofinansowania imprez (np. sportowych, kulturalnych i turystycznych) Zarząd Funduszu, przyznając środki finansowe kieruje się merytorycznymi i rzeczywistymi potrzebami osób niepełnosprawnych i instytucji lub stowarzyszeń działających na rzecz osób niepełnosprawnych. Analizowane są argumenty przedstawione przez wnioskodawcę i ocena tych argumentów stanowi podstawę decyzji. Wydział przygotowujący tego typu wnioski do realizacji nie prowadzi odrębnych rejestrów wnioskodawców z podziałem na instytucje państwowe, samorządowe, związki wyznaniowe itp., dlatego dane dotyczące tej formy działalności Funduszu podano globalnie.    Główne powody, dla których wnioski - po przeanalizowaniu i ocenie - zostały rozpatrzone negatywnie to:    - starania o środki finansowe na cele niezgodne z ustawą z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a wcześniej z ustawą z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych,    - nie zachowany tryb składania wniosków, niekompletna dokumentacja lub złożenie wniosku nie w terminie,    - uchybienia i nieprawidłowości w regulowaniu zobowiązań wnioskodawcy wobec Funduszu, wynikających z wcześniejszej współpracy,    - brak środków w planie finansowym Funduszu na wnioskowane cele.    W ostatnich czterech latach Fundusz partycypował finansowo w budowie lub modernizacji 265 obiektów służących rehabilitacji. Obecnie Fundusz wspomaga finansowo budowę 35 ośrodków rehabilitacyjnych dla dzieci w wieku szkolnym oraz 61 placówek dla dorosłych osób niepełnosprawnych.    Gminy, szkoły oraz inne podmioty działające na rzecz niepełnosprawnych dzieci i młodzieży mogą liczyć na współpracę z Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w ramach realizacji ustawowo określonych zadań, stosownie do puli środków finansowych przeznaczonych na dany rok w planie finansowym Funduszu na dofinansowanie rehabilitacji dzieci i młodzieży.    Minister    Longin Komołowski    Warszawa, dnia 29 października 1998 r.