Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie systemowych rozwiązań problemów związanych z porządkowaniem gospodarki odchodami zwierzęcymi

   Odpowiadając na interpelację posła Czesława Śleziaka, przekazaną przy piśmie z dnia 3 marca 1998 r. (znak: SPS-0202-243/98), w sprawie systemowych rozwiązań problemów związanych z porządkowaniem gospodarki odchodami zwierzęcymi, uprzejmie informuję, co następuje.    Rolnictwo jest najważniejszym źródłem zanieczyszczenia azotanami podziemnych zasobów wodnych, a przede wszystkim płytkich wód podziemnych, które są w znacznej mierze wykorzystywane przez ludność wiejską jako woda do picia. Stwierdzono, że woda do picia z ponad 50% ujęć własnych w gospodarstwach rolnych ma stężenie azotanów większe niż dopuszczalne 10 mg N-NO3/1.    Podstawową przyczyną zanieczyszczenia wody na terenach wiejskich jest chów zwierząt. Stan budowli inwentarskich i stosowane technologie produkcji mleka i mięsa, w większości gospodarstw, nie odpowiadają standardom Unii Europejskiej. W szczególności brak jest w ponad 95% zagród odpowiednich budowli do składowania stałych i płynnych odchodów zwierzęcych. Ponadto efektywność produkcji zwierzęcej w Polsce jest stosunkowo niska, zwierzęta wykorzystują tylko około 15% azotu i fosforu z paszy. Podobnie mało wydajne, bo charakteryzujące się niskim stopniem wykorzystania wprowadzonych do gleby składników nawozowych, są metody produkcji roślinnej. Rolnicy w niewielkim zakresie korzystają z zaleceń nawozowych opartych na testach glebowych, a sposoby i terminy stosowania odchodów zwierzęcych jako nawozów nie są ustalane zgodnie z intencją ograniczenia strat substancji nawozowych, a tym samym zanieczyszczania azotem i fosforem wód powierzchniowych i podziemnych.    W ramach zakończonego ostatnio projektu badawczego zamawianego p.n. ˝Strategia ochrony zasobów wodnych przed zanieczyszczeniem z punktu widzenia ochrony zdrowia i przyrody oraz potrzeb gospodarczych˝ została przygotowana ˝Strategia i działania ograniczające zanieczyszczenia obszarowe pochodzenia rolniczego˝, która obejmuje:    - wprowadzenie wymagań ochrony jakości wody do polityki rolnej państwa i programu rozwoju rolnictwa;    - opracowanie programu edukacji rolników i ludności wiejskiej w zakresie ochrony jakości wody i powołanie instytucji koordynującej tę edukację;    - uwzględnienie w programie doradztwa rolniczego zagadnień ograniczenia ujemnego wpływu rolnictwa na środowisko;    - opracowanie programu inwestycji w rolnictwie ograniczających zanieczyszczenie wody związane z produkcją zwierzęcą.    W zakresie instrumentów działania, niezależnie od odpowiednich regulacji prawnych (zakazy i nakazy), systematycznej edukacji rolników oraz bodźców materialnych w postaci np. dopłat za zaniechanie chowu zwierząt gospodarskich na obszarach zagrożonych zanieczyszczeniem wód podziemnych, zmniejszenie poziomu nawożenia czy zakładanie pasów ochronnych roślinności trawiastej na obrzeżach zbiorników i cieków wodnych, autorzy ˝Strategii˝ proponują zastosowanie dotacji bezpośrednich. Powinny one przede wszystkim dotyczyć budowy szczelnych zbiorników do gromadzenia odchodów zwierzęcych oraz zakupu maszyn do wtryskiwania gnojowicy i gnojówki do gleby. Potrzeba udzielenia dotacji wynika z dużych kosztów wymienionych inwestycji, głównie zbiorników na gnojowicę i gnojówkę. Koszty takiej budowli szacuje się bowiem, w zależności od jej rozmiarów, na 15-100 tys. złotych, a powinny one być wykonane w co najmniej 750 tys. gospodarstw. Dotacje bezpośrednie mogłyby pokrywać część kosztów inwestycyjnych, np. koszty materiałów budowlanych i wzorcowych projektów, a dotacje na zakup wspomnianych maszyn powinny być kierowane do jednostek organizacyjnych specjalizujących się w usługach na rzecz rolnictwa.    Strategia ograniczająca negatywne oddziaływanie rolnictwa na jakość wód powierzchniowych i podziemnych powinna być integralnym i bardzo ważnym elementem zrównoważonego rozwoju rolnictwa w Polsce i jego dostosowania do standardów Unii Europejskiej.    Sekretarz stanu    Radosław Gawlik    Warszawa, dnia 19 marca 1998 r.