Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie informowania odbiorców o podwyżce cen energii elektrycznej

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na przesłaną przez pana Jana Króla, wicemarszałka Sejmu RP, przy piśmie z dnia 17 marca br., znak: SPS-0202-3551/00, interpelację pana posła Zdzisława Kałamagi w sprawie informowania odbiorców o podwyżce cen energii elektrycznej, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.    Przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (DzU nr 54, poz. 348 z późn. zm.) zawiera generalną zasadę, że stosunki prawne pomiędzy przedsiębiorstwami energetycznymi a odbiorcami energii elektrycznej są stosunkami umownymi. Konsekwencją tego rozwiązania jest fakt, iż działalność gospodarcza w zakresie energetyki jest obecnie regulowana z jednej strony ustawą Prawo energetyczne, z drugiej zaś przepisami Kodeksu cywilnego, m.in. w zakresie umów łączących przedsiębiorstwa energetyczne z kontrahentami, w tym odbiorcami energii.    Stosownie do zapisów art. 5 ust. 2 Prawa energetycznego umowa o dostarczaniu energii elektrycznej powinna uwzględniać zasady określone w ustawie i w koncesjach oraz zawierać m.in. postanowienia dotyczące ceny, sposobu rozliczeń, odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, okresu jej obowiązywania oraz warunków rozwiązania, i w tym zakresie przedsiębiorstwa energetyczne powinny dostosować umowy z odbiorcami do nowych przepisów odpowiednio wcześnie.    Szczegółowe uregulowania dotyczące poszczególnych rodzajów umów związanych z dostarczaniem energii elektrycznej zawierają przepisy rozporządzenia ministra gospodarki z dnia 21 października 1998 r. w sprawie szczegółowych warunków przyłączenia podmiotów do sieci elektroenergetycznych, pokrywania kosztów przyłączenia, obrotu energią elektryczną, świadczenia usług przesyłowych, ruchu sieciowego i eksploatacji sieci oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców (DzU nr 135 z 6 lipca 1998 r., poz. 881).    Zgodnie z dyspozycją art. 47 ust. 1 ww. ustawy przedsiębiorstwa energetyczne posiadające koncesje ustalają taryfy, czyli zbiór cen i opłat oraz warunków ich stosowania dla energii elektrycznej wprowadzony jako obowiązujący dla określonych w nim odbiorców w trybie określonym ustawą. Następnie taryfy te podlegają zatwierdzeniu przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w terminie 30 dni. Prezes URE ogłasza zatwierdzone taryfy w biuletynie branżowym Urzędu Regulacji Energetyki ˝Energia elektryczna˝ w terminie 14 dni od dnia ich zatwierdzenia. Taryfa obowiązuje nie wcześniej niż po upływie 14 dni od jej publikacji. 14-dniowe vacatio legis ma na celu umożliwienie odbiorcom i zainteresowanym podmiotom zapoznanie się z nowymi cenami i opłatami. Przepis art. 47 ustawy Prawo energetyczne nie ustala sztywnej daty wejścia w życie taryfy, a wyznacza jedynie termin, przed upływem którego taryfa nie może obowiązywać. Oznacza to, że przedsiębiorstwu energetycznemu ustawodawca pozostawił swobodę co do daty wprowadzenia taryfy w życie pod warunkiem, że nie nastąpi to wcześniej niż wskazuje art. 47 ust. 4 ww. ustawy. Przepisy prawne nie nakładają na przedsiębiorstwa energetyczne obowiązku zawiadomienia z wyprzedzeniem odbiorców energii elektrycznej o planowanych podwyżkach cen energii, a dla zapoznania się ze zmianami w taryfach przewidziany jest wspomniany powyżej 14-dniowy termin.    Według informacji Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który kontrolował warunki umów sprzedaży energii elektrycznej, umowy każdego z 33 zakładów energetycznych zawierają stosowne zapisy dotyczące cen energii przez odesłanie do taryfy przedsiębiorstwa energetycznego, zatwierdzonej przez prezesa URE. Jest to zgodne z art. 536 § 1 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że cenę można określić poprzez wskazanie podstaw do jej ustalenia. Z uwagi na formę przedmiotowych zapisów w umowach sprzedaży energii elektrycznej każdorazowa zmiana cen, wynikająca ze zmiany taryfy zatwierdzonej przez prezesa URE, nie wymaga ani zmiany samej umowy, ani uzupełnienia jej aneksami. Przy obecnie stosowanych przez spółki dystrybucyjne zapisach w umowach zmiany cen nie zmieniają uzgodnionego pierwotnego kształtu, co w myśl zasad stosunków cywilnoprawnych stanowiłoby przesłankę uzasadniającą potrzebę zmiany umowy.    Z uwagi na fakt, iż w przypadku przedsiębiorstw posiadających koncesje na działalność energetyczną nowe ceny i stawki opłat dla energii elektrycznej są zatwierdzane w drodze decyzji administracyjnej prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, która musi być przed wejściem w życie opublikowana, można wyprowadzić wniosek, iż taryfa obowiązuje odbiorców bez konieczności negocjacji postanowień umowy łączącej ich z danym przedsiębiorstwem energetycznym. W tym kontekście charakter prawny taryfy zbliża się do tzw. kwalifikacyjnego wzorca umownego, o którym mowa w art. 385 § 1 K.c. Zatem należy przyjąć, że sprzedawcy energii elektrycznej mają prawo wprowadzić nowe ceny z dniem, w którym taryfy opublikowane w trybie określonym ustawą zaczynają obowiązywać. Niemniej przedsiębiorstwo energetyczne powinno powiadomić odbiorcę o dacie wprowadzenia nowej taryfy na warunkach określonych w umowie.    Niezależnie od powyższego nadmienić należy, iż z chwilą zatwierdzenia taryf przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki niektóre spółki energetyczne podejmują w lokalnych mediach, w prasie, radiu i telewizji, a także w internecie, kampanie informacyjne dotyczące nowych cen i stawek opłat. Dodatkowo informacje o zmianach cen rozpowszechniane są w formie ulotek dostarczanych odbiorcom. Jednocześnie zatwierdzone taryfy są udostępniane odbiorcom energii w siedzibach poszczególnych spółek, a do swoich największych odbiorców energii niejedna spółka dystrybucyjna przesyła kopie zatwierdzonej taryfy niezwłocznie po jej otrzymaniu. Takie rozwiązanie w sytuacji kilkuset tysięcy odbiorców jest ze względów technicznych i ekonomicznych najbardziej racjonalne. Jak wskazują doświadczenia drugiego roku obowiązywania nowych zasad stanowienia cen energii elektrycznej, zainteresowanie odbiorców tym tematem nadal nie jest zbyt duże. Wzrasta ono znacznie po otrzymaniu pierwszych rachunków rozliczających pobraną energię według nowych taryf.    Na zakończenie pragnę podkreślić, iż prezes Urzędu Regulacji jako centralny organ administracji rządowej powołany został, aby regulować działalność przedsiębiorstw energetycznych zgodnie z ustawą i założeniami polityki energetycznej państwa, zmierzając do równoważenia interesów przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców paliw i energii (art. 23 ustawy). Prezes URE posiada uprawnienia nie tylko do zatwierdzania taryf i nakładania kar administracyjnych przewidzianych w art. 56 ust. 1, ale także rozstrzygania w pierwszej instancji sporów w zakresie stosunków umownych między przedsiębiorstwami energetycznymi i odbiorcami, jeżeli istnieje publicznoprawny obowiązek zawarcia umowy - art. 4 ust. 2, art. 7 ust. 1 i 4 oraz art. 9 ust. 4 ustawy, w tym również do kontrolowania parametrów jakościowych dostaw i obsługi odbiorców w zakresie obrotu paliwami i energią elektryczną, oraz współdziała z właściwymi organami w przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym przedsiębiorstw energetycznych.    Ponadto w przypadku gdy ogólne warunki umów lub wzory umów zastrzegają dla zakładów energetycznych, które je zastosowały, rażąco nieuzasadnione korzyści, odbiorcy mogą również wystąpić do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o uznanie ich zastosowania za bezskuteczne (art. 3852 K.c.).    Mam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia na postawione w interpelacji przez pana posła Zdzisława Kałamagę pytania zostaną przyjęte jako wyczerpujące.    Z wyrazami szacunku    Minister    Janusz Steinhoff    Warszawa, dnia 3 kwietnia 2000 r.