Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie działań rządu zmierzających do zmiany niekorzystnej sytuacji związanej z powiększeniem się ujemnego bilansu obrotów bieżących

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo z dnia 17 września 1999 r., znak SPS-0202-2451/99, przedstawiam poniżej odpowiedź na interpelację posła Stanisława Steca w sprawie ˝działań rządu zmierzających do zmiany niekorzystnej sytuacji związanej z powiększaniem się ujemnego bilansu obrotów bieżących˝.    Niekorzystna sytuacja w zakresie handlu zagranicznego wskazuje na konieczność podjęcia działań zmierzających do aktywizacji polskiego eksportu. Zakres i skuteczność tych działań uzależniona jest zarówno od uwarunkowań zewnętrznych, zwłaszcza sytuacji na rynkach UE i Rosji, jak i od uwarunkowań wewnętrznych, mających wpływ na poprawę opłacalności produkcji eksportowej, w tym również w sferze polityki pieniężnej i kursowej.    Nie podzielam poglądu pana posła, że rząd nie podejmuje działań promujących polskie produkty i usługi.    Wyrazem uwagi, jaką przywiązuje rząd do tej problematyki, są opracowane przez Ministerstwo Gospodarki i przyjęte w ostatnim czasie przez Radę Ministrów dokumenty określające podstawy polityki proeksportowej rządu: ˝Ocena sytuacji i propozycje działań dla polepszenia sytuacji w handlu zagranicznym Polski˝, ˝Koncepcja średniookresowego rozwoju gospodarczego kraju do 2002 r.˝, ˝Kierunki działań rządu wobec małych i średnich przedsiębiorstw˝, a także ˝Strategia KUKE SA na lata 1999-2002˝.    Chciałbym podkreślić, że problematyka promocji polskiej gospodarki, polskich przedsiębiorstw, produktów i usług za granicą zajmuje istotne miejsce w działalności Ministerstwa Gospodarki.    Zakres i skala działań proeksportowych, w tym działań promocyjnych ministerstwa, podległych mu wydziałów ekonomiczno-handlowych placówek dyplomatycznych za granicą, a także wsparcia aktywności proekspor-towej innych podmiotów (przedsiębiorstw, izb gospodarczych) są ściśle uzależnione od wielkości środków przeznaczonych na ten cel, znajdujących się w budżecie ministerstwa, oraz od stosowanych rozwiązań systemowych.    Podstawową sferą działalności promocyjnej MG jest działalność targowo-wystawiennicza. Polega ona m.in. na inicjowaniu wystaw o charakterze narodowym za granicą, wspieraniu udziału polskich przedsiębiorstw w targach i wystawach za granicą oraz w niektórych imprezach o charakterze międzynarodowym odbywających się w kraju, poprzez refundację części kosztów, zapewnienie polskich stoisk informacyjnych na targach i wystawach, inicjowanie i współorganizowanie misji handlowych za granicą. Od kilku lat Ministerstwo Gospodarki przywiązuje szczególną wagę do wspierania udziału polskich przedsiębiorstw w targach i wystawach. Wśród imprez objętych systemem dofinansowania Ministerstwa Gospodarki znajdują się najważniejsze imprezy targowo-wystawiennicze odbywające się za granicą oraz wystawy o charakterze narodowym, na których obecność polskich producentów stwarza szanse dla nawiązania i rozwoju współpracy międzynarodowej. Polskie przedsiębiorstwa prezentujące swoje oferty na tych targach mogą uzyskać refundację 100% lub 80% kosztów powierzchni i zabudowy stoiska (w zależności od imprezy). W 1999 r. MG przeznaczy na ten cel ok. 12 mln zł. W sposób priorytetowy traktowane są firmy małe i średnie oraz rynki krajów b. ZSRR i Unii Europejskiej. Mamy nadzieję, że w latach następnych sytuacja budżetowa pozwoli na rozszerzenie listy imprez objętych refundacją MG, tak by możliwe było m.in. wydatne zwiększenie obecności polskiego eksportu na rynkach wschodnich i w krajach CEFTA.    Planujemy m.in. przyspieszenie prac nad listami imprez i warunkami dofinansowania udziału firm w imprezach targowych tak, aby były one znane firmom ze znacznym wyprzedzeniem, priorytetowe traktowanie firm sektora MSP, wprowadzenie przetargów w celu wyłonienia polskiego organizatora/organizatorów imprez narodowych oraz tych o priorytetowym znaczeniu dla danego rynku, a także przyjęcie wygasającego charakteru dofinansowania dla danej firmy uczestniczącej w danej imprezie wystawienniczej na przestrzeni kilku lat. W organizację i promocję polskich ekspozycji targowych za granicą w jeszcze większym zakresie włączane będą polskie placówki ekonomiczno-handlowe.    Działalność promocyjna polskich placówek ekonomiczno-handlowych za granicą jest drugim najważniejszym obszarem działalności promocyjnej Ministerstwa Gospodarki. W ostatnich latach MG przeznaczyło na ten cel znaczne środki, co stworzyło warunki dla podjęcia przez placówki ekonomiczno-handlowe bardziej intensywnych działań promujących Polskę oraz polską gospodarkę za granicą i rozwoju tej działalności w następnych latach. Placówki organizują stoiska informacyjne na największych targach i wystawach, seminaria i konferencje promocyjne, prowadzą działalność w zakresie informacji handlowej, działalność wydawniczą, public relations. Ministerstwo Gospodarki zamierza w większym stopniu nakierować działalność placówek ekonomiczno-handlowych na promocję mikroekonomiczną, szczególnie na promocję poszczególnych marek w krajach uznanych przez producentów za priorytetowe. Dla rozwoju działalności promocyjnej placówek konieczne jest wzmocnienie kadrowe, sprzętowe i finansowe placówek w krajach o priorytetowym znaczeniu dla interesów gospodarczych kraju.    Planujemy także rozwój systemu informacji o rynkach zagranicznych na potrzeby polskich podmiotów gospodarczych (eksporterów) oraz o polskim rynku na potrzeby podmiotów zagranicznych, w tym przede wszystkim stworzenie Teleinformatycznego Systemu Promocji Gospodarczej Ministerstwa Gospodarki. System ten tworzony jest głównie z myślą o małych i średnich przedsiębiorstwach. Będzie on jakościowo nowym elementem w tym obszarze działania MG. Umożliwi on bezpośredni, natychmiastowy dostęp do aktualnych informacji gospodarczych, napływających do Polski ofert eksportowych i ofert wyszukiwanych (przez System) w międzynarodowych bazach danych dostępnych za pośrednictwem Internetu. System zawierał będzie oferty eksportowe, inwestycyjne, kooperacyjne firm polskich, zbierane za pośrednictwem systemu akredytowanych organizacji i instytucji wspierających, urzędów wojewódzkich, agencji rozwoju regionalnego, izb gospodarczych itp., informacje ekonomiczno-handlowe o charakterze makroekonomicznym pochodzące z Centrum Informacji Gospodarczej Ministerstwa Gospodarki, informacje dostarczane z placówek ekonomiczno-handlowych, informacje pochodzące z europejskich serwisów informacyjnych, zebrane w nieodpłatnych i komercyjnych serwisach dostępnych w Internecie. Do Teleinformatycznego Systemu Promocji Gospodarczej Ministerstwa Gospodarki włączony zostanie także system informacji ekonomicznej prowadzony przez Centrum Informacji Rynkowej Instytutu Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego, wykorzystujący m.in. informacje opracowywane i nadsyłane przez placówki ekonomiczno-handlowe.    W dziedzinie przedsięwzięć wydawniczych działalność Ministerstwa Gospodarki polega m.in. na publikacji i dystrybucji materiałów promocyjnych, publikacji wkładek i artykułów prasowych (polsko- i obcojęzycznych), przygotowywaniu własnych materiałów informacyjnych (np. Raporty MG o polskiej gospodarce, biuletyny informacyjne placówek), zakupach i dystrybucji obcych wydawnictw informacyjnych, katalogów, informatorów, czasopism na potrzeby działalności promocyjnej, a także dofinansowaniu wydawniczych przedsięwzięć promocyjnych podejmowanych przez podmioty zewnętrzne. Przedstawiciele MG uczestniczą także w merytorycznych pracach redakcji czasopism promujących polski handel zagraniczny.    W zakresie public relations działania ministerstwa to przede wszystkim inicjowanie i organizacja seminariów poświęconych współpracy gospodarczej z Polską, organizacja spotkań informacyjnych dla misji handlowych, uczestnictwo i prezentacja problematyki gospodarczej na seminariach/spotkaniach organizowanych przez instytucje zewnętrzne. Minister gospodarki obejmuje swoim patronatem najważniejsze imprezy promocyjne organizowane w kraju i za granicą, a także przyznaje nagrody za działalność na rzecz polskiego eksportu, m.in. w konkursach o tytuł Mister i Junior Eksportu przeprowadzanych podczas Międzynarodowych Targów Poznańskich - Technologie Przemysłowe i Dobra Inwestycyjne, Międzynarodowych Targów Rolno-Przemysłowych POLAGRA oraz Poznańskiego Tygodnia Mody. Ministerstwo Gospodarki rozwija kontakty z mediami, prowadzi działalność lobbingową na rzecz popierania gospodarczych interesów Polski. Zakładamy rozwój działalności szkoleniowej, szczególnie dla małych i średnich przedsiębiorstw, m.in. w zakresie finansowych instrumentów wspierania eksportu, niezbędnych dla zwiększenia skali wykorzystania tych instrumentów przez MSP.    Wskazane wyżej kierunki działań w zakresie promocji eksportu zostały nakreślone w dokumencie ˝Ocena sytuacji i propozycje działań dla polepszenia sytuacji w handlu zagranicznym Polski˝, o którego projekcie informowaliśmy pana posła w odpowiedzi na pana interpelację z dnia 6 kwietnia br. Dokument ten został ostatecznie przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 4 sierpnia br. Zawarty w nim program przewiduje podjęcie szeregu działań, które powinny poprawić sytuację w polskim handlu zagranicznym. Obok intensyfikacji i wzmocnienia prowadzonych przez Ministerstwo Gospodarki działań w zakresie promocji gospodarczej, o których wspomniałem wyżej, przewiduje się działania o charakterze traktatowym oraz w zakresie finansowych i celnych instrumentów wspierania eksportu. Wśród przewidzianych do realizacji przedsięwzięć o charakterze traktatowym są m.in.:    - dostosowanie polskiego ustawodawstwa do ustawodawstwa obowiązującego w Unii Europejskiej i współpraca dwustronna z krajami Unii Europejskiej,    - realizacja zobowiązań liberalizacyjnych wynikających z przystąpienia Polski do OECD i ratyfikacja i wprowadzenie w życie porozumień wynegocjowanych w ramach WTO,    - wypracowanie koncepcji udziału Polski w kolejnej rundzie negocjacji wielostronnych w ramach WTO,    - przyjęcie zasad międzyresortowej współpracy w celu wypracowania stanowiska Polski wobec nowych interdyscyplinarnych tematów, takich jak współzależność między handlem a inwestycjami, handlem a polityką konkurencji, handlem a ochroną środowiska, standardy pracy, zamówienia publiczne oraz handel za pośrednictwem Internetu,    - opracowanie strategii udziału Polski w międzynarodowych systemach udzielania pomocy rozwojowej, z uwzględnieniem problematyki wspierania reform słabiej zaawansowanych państw regionu Europy Środkowowschodniej (np. Ukrainy) i traktowania preferencyjnego w handlu zagranicznym państw rozwijających się,    - rozwój stosunków gospodarczych z krajami nie należącymi do Unii Europejskiej, koncentrowanie działań na rynkach uznanych za priorytetowe i ważne z punktu widzenia perspektyw rozwoju handlu, np. Federacja Rosyjska, Ukraina, Białoruś, państwa nadbałtyckie, kraje CEFTA, wybrane kraje kontynentu amerykańskiego, Azji i Afryki,    - zawieranie umów o popieraniu i ochronie inwestycji z krajami, z którymi tych umów jeszcze nie podpisano, np. RPA, Libanem, Kubą i Koreą Płn., w sprawie których negocjacje są najbardziej zaawansowane.    Przewiduje się usprawnienie działania niezwykle ważnych dla rozwoju polskiego eksportu finansowych i celnych instrumentów wspierania eksportu, takich jak:    - gwarantowane przez skarb państwa ubezpieczenia kredytów eksportowych,    - dopłaty do oprocentowania kredytów eksportowych ze środków publicznych,    - poręczenia i gwarancje na finansowanie przedsięwzięć proeksportowych,    - rządowe kredyty na eksport towarów i usług związane z elementem pomocy,    - finansowanie kredytów eksportowych dla podmiotów krajowych,    a także przygotowanie i wdrożenie planu celnych procedur uproszczonych i statusu solidnego eksperta.    Program wdrożenia finansowych instrumentów wspierania eksportu jest wynikiem wspólnych prac Ministerstwa Gospodarki i Ministerstwa Finansów.    Należy zauważyć, że w chwili obecnej finansowe instrumenty wspierania eksportu wykorzystywane są przez polskich eksporterów w niewielkim zakresie.    Prace związane z realizacją powyższych przedsięwzięć, określone w harmonogramie realizacji działań Oceny, są w toku. M.in. na etapie uzgodnień międzyresortowych znajdują się przygotowane przez Ministerstwo Gospodarki projekty:    - ustawy zmieniającej ustawę z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez skarb państwa oraz niektóre osoby prawne. Projekt przewiduje m.in. odniesienie 10 mln euro do wartości kontraktowej, a nie jak obecnie, do wartości jednostkowej, oraz eliminację wymogu minimalnego okresu trwania cyklu produkcyjnego. Gwarancje i poręczenia będą udzielane w ciężar limitu przewidzianego corocznie ustawą budżetową,    - nowelizacji ustawy z dnia 5 stycznia 1995 r. o zmianie ustawy o dopłatach do oprocentowania niektórych kredytów bankowych. Przewiduje się m.in. dopuszczenie możliwości udzielania dopłat do oprocentowania kredytów bankowych, gdy kredytobiorcą jest zagraniczny kontrahent nabywający polskie towary lub usługi, albo zagraniczny bank lub instytucja finansująca importera, tzn. gdy występuje finansowanie eksportu w formie kredytu dla nabywcy. Proponuje się podwyższenie górnej granicy okresu stosowania dopłaty do oprocentowania kredytów bankowych przeznaczonych na finansowanie kontraktów eksportowych do 10 lat, tj. do okresu, który zgodnie z normatywami OECD może być stosowany w kredytowaniu poważniejszych kontraktów eksportowych o charakterze inwestycyjnym, realizowanych do krajów relatywnie biednych. Ponadto projekt nowelizacji przewiduje podwyższenie górnej granicy udziału dopłaty w łącznym oprocentowaniu kredytu z dotychczasowego poziomu 0,2 do 0,3.    Jednocześnie Ministerstwo Finansów prowadzi prace nad nowelizacją ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o gwarantowanych przez skarb państwa ubezpieczeniach kontraktów eksportowych. Nowelizacja zakłada rozszerzenie zakresu działalności KUKE SA o takie instrumenty, jak gwarancje przetargowe, gwarancje wykonania i dobrego wykonania oraz gwarancje dla bezpośrednich inwestycji dokonywanych przez polskich inwestorów za granicą.    Informuję także, że w Ministerstwie Gospodarki dobiegają końca prace związane z opracowaniem zasad i listy imprez targowych w latach 2000-2002, w których udział objęty jest dofinansowaniem ze środków na promocję eksportu znajdujących się w budżecie MG. Mamy nadzieję, że lista ta będzie mogła być ogłoszona pod koniec br., co umożliwi przedsiębiorstwom planowanie ze znacznym wyprzedzeniem swojego udziału w zagranicznych targach, wspartego dofinansowaniem Ministerstwa Gospodarki.    Jednocześnie chciałbym nadmienić, że wg informacji uzyskanych z Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, odnoszących się do działań obejmujących obszar rolnictwa i gospodarki żywnościowej, w 1999 r. po raz pierwszy wprowadzono w ramach polityki interwencyjnej nową formę interwencji na rynku rolnym, polegającą na stosowaniu dopłat do eksportu odtłuszczonego mleka w proszku oraz skrobi ziemniaczanej. Mają one na celu wpieranie konkurencyjności eksportu tych produktów oraz utrzymanie przez Polskę dotychczasowych rynków zbytu. Na realizację tego zadania przewidziano w rocznym programie działań interwencyjnych Agencji Rynku Rolnego na 1999 r. kwotę 117,5 mln zł.    Inną stosowaną w tym roku formą subwencjonowania eksportu produktów rolnych jest sprzedaż zbóż i półtusz wieprzowych z zasobów ARR z przeznaczeniem na eksport. Agencja realizuje taką sprzedaż w drodze przetargów giełdowych po cenach znacznie niższych od cen rynkowych. W I półroczu br. ARR sprzedała 455 tys. ton pszenicy konsumpcyjnej i 50 tys. ton żyta konsumpcyjnego z przeznaczeniem na eksport. Obecnie realizuje ona sprzedaż półtusz wieprzowych.    Istotnym czynnikiem służącym zmianie niekorzystnych tendencji w bilansie obrotów bieżących jest działalność promocyjna ukierunkowana bezpośrednio na zwiększenie eksportu oraz pośrednio na ograniczenie importu poprzez wspieranie sprzedaży produktów krajowych.    Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej popiera wszystkie działania mogące zwiększyć zakupy polskich towarów rolno-spożywczych tak w kraju, jak i za granicą. Polska posiada wiele produktów i wyrobów tej branży, które śmiało mogą konkurować z zachodnimi. Dlatego też MRiGŻ przywiązuje wielką wagę do promocji. We współpracy z innymi instytucjami organizuje polskie stoiska na targach i wystawach rolniczych w wielu krajach świata. Minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej obejmuje patronatem imprezy targowe i wystawiennicze odbywające się w różnych rejonach Polski. Są to przedsięwzięcia niezwykle ważne, bo promujące miejscowych, nie zawsze dużych producentów, których wyroby osiągają wysoką jakość. MRiGŻ organizuje konkurs na ˝Najciekawszy wyrób spożywczy roku˝, wydaje w kilku językach wydawnictwa promocyjne rozpowszechniane podczas międzynarodowych imprez targowych przez polskie placówki ekonomiczno-handlowe i zainteresowane instytucje w Polsce.    Szczególne znaczenie MRiGŻ przywiązuje do corocznych Międzynarodowych Targów Rolno-Przemysłowych POLAGRA w Poznaniu, jednych z największych europejskich targów rolniczych, będących dobrą wizytówką naszego rolnictwa i okazją do promocji wysokiej jakości polskiej żywności.    Przedstawione powyżej działania i instrumenty wspierania eksportu nie odbiegają w zasadzie od instrumentów stosowanych w innych krajach. Różnica polega przede wszystkim na powszechności ich stosowania za granicą, a ta ma ścisły związek z wielkością przeznaczanych na ten cel środków. W zaakceptowanym przez Radę Ministrów projekcie budżetu na rok 2000 przewiduje się zwiększenie środków na promocję eksportu, znajdujących się w budżecie Ministerstwa Gospodarki. Mamy nadzieję, że pozwoli to na realizację zaplanowanych przedsięwzięć promocyjnych oraz - w połączeniu z nowymi rozwiązaniami prawnymi - szersze wykorzystanie przez przedsiębiorstwa finansowych instrumentów wspierania eksportu i w efekcie zwiększenie wartości eksportu polskich produktów i usług.    Z wyrazami szacunku    Sekretarz stanu    Anna Skowrońska-Łuczyńska    Warszawa, dnia 13 października 1999 r.