Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie utrudnień w otrzymaniu kredytów przez studentów

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją pana posła Andrzeja Słomskiego (nr pisma SPS-0202-3235/00 z dnia 11 lutego br.) w sprawie preferencyjnych kredytów studenckich, chciałbym podziękować panu posłowi za zainteresowanie problemami środowiska studenckiego.    Odpowiedź na pytania pana posła wymaga z mojej strony wprowadzenia w podstawowe zasady funkcjonowania systemu kredytów studenckich.    Kredyty studenckie udzielane są przez banki komercyjne z własnych środków, jedynie z dopłatami do oprocentowania z budżetu państwa. W związku z powyższym banki, działając zgodnie z przepisami Prawa bankowego, mogą żądać odpowiednich zabezpieczeń spłaty, tym bardziej że kredyt studencki należy do kredytów długoterminowych (6 lat pobierania kredytu, rok karencji i 10 lat spłaty), a student należy do kredytobiorców o podwyższonym ryzyku. Banki stosują w stosunku do potencjalnych kredytobiorców różne poręczenia w zależności od indywidualnej oceny przyszłych zdolności kredytowych każdego studenta. Liczba poręczycieli jest również pochodną ich możliwości spłaty kredytu. Wychodząc naprzeciw potrzebom studentów wprowadzono w przepisach zmiany umożliwiające poręczanie 50% kredytu studenckiego przez Bank Gospodarstwa Krajowego ze środków Krajowego Funduszu Poręczeń Bankowych. Obecnie Ministerstwo Edukacji Narodowej wspiera działania ministra rolnictwa zmierzające do uruchomienia udzielania poręczeń przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla studentów mieszkających na obszarach wiejskich.    Zgodnie z przepisem art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. w sprawie pożyczek i kredytów studenckich (DzU nr 108, poz. 685) pierwszeństwo w uzyskaniu kredytu mają studenci o niskich dochodach na osobę w rodzinie. Każdego roku Bank Gospodarstwa Krajowego na podstawie możliwości Funduszu Pożyczek i Kredytów Studenckich oraz wysokości aktualnych i planowanych stóp procentowych przeprowadza stosowne symulacje, które wyznaczają liczbę kredytów, do których będzie możliwe dokonanie dopłat do oprocentowania. Listopadowe podwyższenie stóp procentowych spowodowało znaczący wzrost wydatków z Funduszu na spłatę odsetek, przede wszystkim od 98,6 tys. starych kredytów. Z tych względów nastąpiło ograniczenie liczby możliwych do udzielenia nowych kredytów z planowanych wcześniej 35-38 tys. na 30 tys. Analiza wniosków kredytowych złożonych do 15 listopada 1999 r. wykazała, iż ponad 30 tys. studentów udokumentowało dochód, który nie przekracza 550 zł na osobę w rodzinie. Poziom dochodu uprawniający do otrzymania kredytu, ogłaszany zgodnie z przepisami przez ministra edukacji narodowej, nie jest wielkością stałą, znaną przed złożeniem wniosków kredytowych. Jest to jedynie narzędzie, które przy możliwej do udzielenia liczbie kredytów pozwala na wybór wniosków zgodnie z zasadą pierwszeństwa określoną w ustawie. Próg dochodu jest więc pochodną możliwości finansowych państwa, dochodów wykazanych przez studentów i przepisów określonych w cytowanej ustawie. Aby w ramach posiadanych środków zapewnić jednolite zasady przyznawania kredytów studenckich, próg dochodu uprawniający do kredytu może być ogłoszony dopiero po dokonaniu analizy wszystkich wniosków kredytowych.    Tegoroczny poziom dochodu na osobę w rodzinie uprawniający studenta do ubiegania się o kredyt jest znacznie niższy niż w roku ubiegłym. Na jego poziom poza podwyższeniem stóp procentowych miało również wpływ duże zainteresowanie kredytami, spowodowane wprowadzeniem poręczeń spłat przez BGK i tym samym złożenie stosunkowo większej liczby wniosków przez studentów o niskich dochodach i to nie tylko przez studentów pierwszego roku, ale także studentów ze starszych lat studiów, którzy w roku ubiegłym nie otrzymali kredytu z powodu braku zabezpieczenia jego spłaty. Należy podkreślić, iż ministerstwo wielokrotnie informowało (np. strona internetowa MEN, szkolenia, informacje przekazywane do prasy i uczelni), iż wspomniany próg dochodu wyznaczany jest każdego roku i może ulec znacznemu obniżeniu.    Zgodnie z propozycją zgłoszoną przez środowisko studenckie wnioski o kredyt składane są w bankach do 15 listopada. Wcześniejszy termin utrudniłby studentom pierwszego roku zapoznanie się z przepisami dotyczącymi kredytów i zdobycie wymaganych dokumentów. Po złożeniu wniosków oddziały mają jedynie 10 dni na przekazanie danych o wnioskach do centrali banków, a te do Banku Gospodarstwa Krajowego. BGK w ciągu niespełna tygodnia sprawdza, czy studenci nie ubiegają się o kilka kredytów jednocześnie i po dokonaniu stosownych symulacji przekazują zagregowane dane do ministerstwa. Po ogłoszeniu przez ministra edukacji narodowej wysokości dochodu uprawniającego do ubiegania się o kredyt, banki mogą już podpisywać stosowne umowy kredytowe. Banki potrzebują jednak czasu na powiadomienie kredytobiorców o spełnieniu kryteriów, czasu na ostateczną kontrolę dokumentów, szczególnie w zakresie poręczeń, i zawarcie kilkudziesięciu tysięcy umów kredytowych. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ostateczny termin podpisywania umów mija 28 lutego. Należy podkreślić, iż w oparciu o ubiegłoroczne doświadczenia, o wprowadzenie tego terminu zabiegały banki. W roku ubiegłym ponad 1,2 tys. studentów, pomimo wielokrotnych ponagleń, nie zgłosiło się do banków celem ostatecznego podpisania umowy kredytowej.    Należy przyznać, iż procedury bankowe związane z ubieganiem się o kredyt są czasochłonne i wymagają dostarczenia i sprawdzenia wielu dokumentów, a od momentu złożenia wniosków do czasu podpisania umowy kredytowej upływają dwa lub trzy miesiące. Pozwalam sobie zwrócić uwagę pana posła na istotny element systemu kredytowego. Weryfikacja dokumentów przeprowadzana jest tylko raz, a decyzja o przyznaniu kredytu dotyczy całego okresu studiów.    Należy podkreślić, iż kredyty studenckie nie są alternatywą dla obecnego systemu pomocy materialnej dla studentów i należy je traktować jako rozszerzenie form pomocy państwa dla młodzieży studiującej. Nadal pomoc materialna bezzwrotna (stypendia socjalne i stypendia za wyniki w nauce, dopłaty do zakwaterowania i wyżywienia) będą miały decydujące znaczenie, szczególnie dla studentów o najniższych dochodach na osobę w rodzinie i uprawnionych do zakwaterowania w domu studenckim. Ponadto w przygotowywanym projekcie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przewiduje się wprowadzenie prawa do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendia specjalne dla osób niepełnosprawnych i zapomogi dla wszystkich studentów, a więc i tych studiujących w szkołach państwowych i niepaństwowych, studentów studiów stacjonarnych i niestacjonarnych, uczelni ˝akademickich˝ i wyższych szkół zawodowych.    Chciałbym jeszcze raz podziękować za przekazanie uwag dotyczących relacji bank - student. Są to pierwsze głosy niezadowolenia z obsługi banków. Obserwowaliśmy bowiem do tej pory raczej okazywaną dobrą wolę i zrozumienie banków wobec studentów, z którymi zazwyczaj banki wiążą nadzieję na długą współpracę. Niemniej uwagi przekażemy do Banku Gospodarstwa Krajowego, który zgodnie z przepisami posiada uprawnienia do przeprowadzania kontroli prawidłowości realizacji umów określających zasady korzystania ze środków Funduszu Pożyczek i Kredytów Studenckich.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Jerzy Zdrada    Warszawa, dnia 23 lutego 2000 r.