Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie planu reformy PKP

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo SPS-0202-2262/99 z dnia 23 lipca 1999 r., dotyczące interpelacji pani poseł Marii Gajeckiej-Bożej w sprawie reformy PKP, przedstawiam poniżej następujące wyjaśnienia:    Sytuacja finansowa przedsiębiorstwa PKP uległa w ostatnim roku wyraźnemu pogorszeniu. Zmiany dokonane po roku 1990, m.in. ograniczenie zatrudnienia, wydzielenie jednostek zaplecza technicznego kolei oraz służby zdrowia okazały się niewystarczające. Strata netto w roku 1998 z całokształtu działalności PKP wyniosła 1370,1 mln zł. PKP utraciły płynność finansową. Rokowania na 1999 r. są bardzo złe - cztery pierwsze miesiące przyniosły stratę netto w wysokości 703,8 mln zł.    Narastający gwałtownie spadek płynności finansowej przedsiębiorstwa oraz wysoki wzrost straty netto przyczyniły się do zintensyfikowania prowadzonych prac zmierzających do restrukturyzacji PKP. Doprowadziło to do powstania w MTiGM projektu programu restrukturyzacji PKP oraz projektu ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP. Program szczegółowo prezentuje działania i instrumenty zmierzające do poprawy sytuacji w przedsiębiorstwie PKP. W programie omówione są działania restrukturyzacyjne w zakresie: restrukturyzacji finansowej, majątkowej, zatrudnienia i organizacyjno-prawnej.    W zakresie restrukturyzacji finansowej proponuje się oddłużenie przedsiębiorstwa. Przyspieszy to osiągnięcie zakładanych celów. W związku z tym nieodzowne jest stworzenie podstaw prawnych umożliwiających odroczenie płatności zobowiązań wobec wierzycieli publicznych i częściowe ich umorzenie. Restrukturyzacja powstałych w PKP na dzień 30 czerwca 1999 r. zobowiązań wraz z odsetkami dotyczyć będzie: budżetu państwa, ZUS, Funduszu Pracy, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Zobowiązania przedsiębiorstwa PKP wg stanu na dzień 30 czerwca 1999 r. wynoszą 1255,1 mln zł. Przewiduje się, że zobowiązania PKP wobec Funduszu Pracy i Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zostaną odroczone do 31 grudnia 2003 r., a następnie umorzone. W przypadku zobowiązań wobec ZUS zostaną one odroczone do 31 grudnia 2003 r., a następnie spłata zobowiązań będzie rozłożona na raty. W przypadku zobowiązań wobec budżetu państwa, skarb państwa obejmie akcje spółek zależnych.    W zakresie restrukturyzacji majątkowej przewiduje się racjonalizację zasobów mieszkaniowych z uporządkowaniem praw własności. W projekcie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji zostały wprowadzone zapisy regulujące sprawy gruntów będących własnością skarbu państwa, znajdujących się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie posiada dokumentów o przekazaniu tych gruntów w formie prawem przewidzianej, w ten sposób, iż stają się one przedmiotem użytkowania wieczystego PKP (bez obowiązku wniesienia pierwszej raty z tytułu użytkowania wieczystego), a budynki, budowle, lokale urządzenia posadowione na tych gruntach własnością PKP, niezależnie od źródła ich finansowania.    Odrębnym problemem związanym z majątkiem jest gospodarowanie zasobami mieszkaniowymi. PKP rozpoczęło proces zbywania mieszkań, zgodnie z zapisami wniesionymi w art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o PKP. Proponuje się, aby lokale mieszkalne, które nie zostaną sprzedane najemcom lub uprawnionym do nabycia, zostały przekazane nieodpłatnie gminom na mocy ustawy.    Na trudną sytuację PKP w zasadniczym stopniu wpływa przyrost zatrudnienia w przedsiębiorstwie. Redukcja zatrudnienia zawarta w programie restrukturyzacji PKP należy do kluczowych zadań z uwagi na to, że koszty wynagrodzeń, pochodnych oraz świadczeń pracowniczych stanowią ponad 53% kosztów w przedsiębiorstwie PKP. Zakłada się w związku z tym - w krótkim okresie czasu - zmniejszenie zatrudnienia z 208 000 do poziomu 145 000 osób. W celu minimalizacji negatywnych skutków restrukturyzacji zatrudnienia w projekcie programu przewiduje się osłony socjalne w postaci świadczeń przedemerytalnych i jednorazowych odpraw pieniężnych.    W 1998 r. nastąpiło w przedsiębiorstwie PKP przekształcenie dotychczasowego, silnie scentralizowanego przedsiębiorstwa, opartego o strukturę obszarową (8 okręgów) w firmę zarządzaną poprzez sektory i piony. W związku z powyższym zlikwidowane zostały dyrekcje okręgowe. Z dniem 1 lipca 1998 r. utworzono struktury działalności zasadniczej - sektory i struktury działalności pomocniczej - piony.    Zgodnie z założeniami programu restrukturyzacji przedsiębiorstwo PKP zostanie przekształcone w jednoosobową spółkę skarbu państwa. W ciągu 6 miesięcy od chwili wpisania do rejestru handlowego PKP SA utworzy spółki do prowadzenia działalności podstawowej, a mianowicie:    - spółki przewozowe w zakresie kolejowych przewozów pasażerskich i kolejowych przewozów towarowych,    - spółkę akcyjną do zarządzania liniami Polskie Linie Kolejowe Spółka Akcyjna. Na bazie pionów zostaną utworzone spółki do prowadzenia działalności pomocniczej.    Projekt ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP przewiduje, że pracownicy PKP staną się z mocy prawa pracownikami PKP SA. W związku z powyższym zachowają swoje dotychczasowe przywileje zgodnie z następstwem prawnym.    W związku z przekształceniami w przedsiębiorstwie PKP zakłada się wprowadzenie zmian w zakresie organizacji ruchu kolejowego. Sieć kolejowa w Polsce wynosi 22 289 km i pokrywa swym zasięgiem prawie całe terytorium kraju. Zdecydowana większość przewozów pasażerskich i towarowych realizowana na liniach kolejowych o łącznej długości 11 000 - 12 000 km. Środki finansowe będące w dyspozycji PKP nie zaspokajają potrzeb w zakresie utrzymania pełnej sieci dróg kolejowych. Uznaje się za konieczne wycofanie z eksploatacji ponad 6000 km linii kolejowych, które generują wysokie koszty bez możliwości pokrycia wpływami (wpływy pokrywają zaledwie 30% kosztów ich utrzymania). Szczegółowe kryteria zawieszania ruchu i likwidacji linii kolejowych będą opracowane przez PKP i zatwierdzone przez ministra właściwego ds. transportu. Utrzymanie tras i połączeń pasażerskich (dotychczasowego rozkładu jazdy pociągów) będzie zależało od poziomu finansowania transportu publicznego.    Od 1998 r. PKP otrzymuje dotacje przedmiotowe z tytułu ulg ustawowych i cel tej dotacji wynika z polityki społecznej państwa. Niestety kolejowe przewozy pasażerskie są deficytowe, szczególnie przewozy regionalne. W programie zaproponowano, by dofinansowanie deficytowych przewozów pasażerskich należało do zadań własnych samorządów terytorialnych. Deficytowe przewozy pasażerskie o zasięgu międzyregionalnym byłyby dofinansowane z budżetu państwa. O ostatecznym kształcie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP zdecyduje parlament RP.    Z wyrazami szacunku    Sekretarz stanu    Krzysztof Tchórzewski    Warszawa, dnia 6 sierpnia 1999 r.