Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie systemu kontroli i ograniczenia importu zbóż do Polski

   Szanowny Panie Marszałku! Zgodnie z pismem znak SPS-0202-4553/00 z dnia 31 sierpnia br. przesyłającym interpelację posła Jana Kulasa w sprawie systemu kontroli i ograniczenia importu zbóż do Polski przedkładam odpowiedź na powyższą interpelację.    O podjęciu przez Radę Ministrów w dniu 8 sierpnia br. decyzji o imporcie 1 mln ton zbóż zadecydowały przesłanki wynikające z analizy sytuacji podażowo-popytowej na rynku zbóż. W kończącym się sezonie gospodarczym na przełomie maja i czerwca br. wystąpił gwałtowny wzrost cen skupu i cen transakcyjnych pszenicy i żyta. W czerwcu br. w porównaniu z analogicznym okresem 1999 r. ceny skupu tych zbóż były wyższe o ponad 46%. Spowodowane to było niedoborem zbóż na rynku krajowym oraz suszą. Przewaga popytu nad podażą utrzymywała się nadal w lipcu, pomimo systematycznie zwiększanej sprzedaży ziarna zbóż z zapasów Agencji Rynku Rolnego oraz ożywienia importu w wyniku uruchomienia bezcłowego kontyngentu na import 200 tys. zbóż (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 2000 r., DzU nr 46, poz. 533). Wysoki poziom cen zbóż podtrzymywały niekorzystne prognozy tegorocznych zbiorów, a także utrudnienia w zbiorach spowodowane niesprzyjającymi warunkami pogodowymi. Według szacunku GUS z 31 lipca br. tegoroczne zbiory zbóż podstawowych z mieszankami mogą wynieść 20,5-21,5 mln ton, tj. o 14,3-18,3% mniej niż w 1999 r.    Jeśli te wstępne szacunki zbiorów potwierdziłyby się po żniwach, oznaczałoby to zmniejszenie zasobów z produkcji o 3,6-4,6 mln ton, przy jednocześnie mniejszych o ok. 15-20% niż przed rokiem zapasach początkowych. Należy przy tym pamiętać, że ARR sprzedała na potrzeby rynku zboże ze swoich zapasów. Luka w krajowym bilansie zbóż będzie jednak mniejsza niż spadek zbiorów, gdyż w związku z utrzymującą się spadkową tendencją w pogłowiu zwierząt zmniejszy się w porównaniu z rokiem ubiegłym zapotrzebowanie na zboża paszowe.    Na sierpniowej decyzji Rady Ministrów w sprawie importu zbóż w istotnym stopniu zaważyło uwzględnienie faktu, że stan rynku zbożowego w zasadniczy sposób wpływa na kształtowanie ekonomicznych warunków produkcji całego sektora rolnego. Zboża są podstawowym środkiem produkcji w produkcji zwierzęcej, z której pochodzi większość przychodów finalnych znacznej części gospodarstw. Wzrost cen zbóż prowadzi do spadku opłacalności produkcji zwierzęcej i spowolnienia procesów restrukturyzacji w rolnictwie. Na wysokich cenach zbóż tracą gospodarstwa, które polegają głównie na produkcji zwierzęcej, a także konsumenci. Znaczny wzrost cen zbóż skutkował już wzrostem cen mąki i pieczywa.    Po szczegółowym przeanalizowaniu sytuacji na rynku zbóż i wyżej przedstawionych przesłanek Rada Ministrów w dniu 8 sierpnia br. zdecydowała o ustanowieniu kontyngentu na import 600 tys. ton zbóż, w tym 400 tys. ton pszenicy, po zerowej stawce celnej. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów w tej sprawie opublikowanym w Dzienniku Ustaw (DzU nr 65, poz. 761) import zbóż w ramach tego kontyngentu może być realizowany do połowy listopada br. Praktycznie nastąpi to wcześniej, gdyż pozwolenia na import Ministerstwo Gospodarki wydało pod koniec sierpnia br., a pozwolenie na przywóz ważne jest w tym przypadku 42 dni.    Zasilenie rynku krajowego tą ilością zboża z importu ma na celu zrównoważenie podaży w stosunku do popytu na przełomie III i IV kwartału br.    W celu usprawnienia realizacji kontyngentu, w tym jego kontroli, rozporządzenie Rady Ministrów określiło nowe warunki realizacji importu. Na jedno pozwolenie importer może sprowadzić 25 tys. ton zboża (dotychczas 1500 ton), przy czym pozwolenie jest ważne 42 dni od dnia jego wydania. Taka organizacja importu zmniejsza liczbę importerów i ułatwia ich kontrolę prowadzoną przez Ministerstwo Gospodarki we współpracy z urzędami celnymi. Import zboża, objęty jest systemem automatycznej rejestracji przywozu. Importer, który otrzymał pozwolenie na przywóz zboża, zobowiązany jest do złożenia ministrowi gospodarki sprawozdania z realizacji tego pozwolenia i poinformowania o ilości sprowadzonego towaru. Sprawozdania importerów weryfikowane są na podstawie dokumentacji celnej pochodzącej z urzędów celnych.    Importowane zboże podlega kontroli granicznej prowadzonej przez służby celne oraz służby kontrolne podległe ministrowi rolnictwa i rozwoju wsi, tj. Centralny Inspektorat Standaryzacji prowadzący kontrole jakości handlowej i Inspekcję Ochrony Roślin kontrolującą zboże pod względem fitosanitarnym. Warunkiem odprawy celnej jest posiadanie przez importera orzeczenia o jakości handlowej zboża, które po dokonaniu oceny towaru wydaje inspektor CIS, wystawiając świadectwo jakości. Importer musi też posiadać świadectwo fitosanitarne wydane przez inspektora IOR zezwalające na przywóz towaru. Bez tych dokumentów towar nie może zostać zgłoszony do odprawy celnej.    Za niedopuszczenie do nielegalnego importu zbóż, podobnie jak i wszystkich innych towarów, odpowiadają służby celne.    W dniu 8 sierpnia br. Rada Ministrów upoważniła także Agencję Rynku Rolnego do sprowadzenia bez cła 500 tys. ton zbóż, w tym 400 tys. ton pszenicy konsumpcyjnej i 100 tys. ton żyta (DzU nr 65, poz. 759 i 760). Agencja od listopada 1999 r. prowadziła sprzedaż żyta ze swoich zapasów na rynek krajowy, a od lutego 2000 r. pszenicy. W wyniku prowadzonych działań interwencyjnych wyczerpane zostały zapasy operacyjne i częściowo zapasy rezerw państwowych. Wobec ograniczonych możliwości odtworzenia zapasów Agencji z zakupów na rynku krajowym powyższa decyzja Rady Ministrów dotycząca importu zbóż dla ARR umożliwia uzupełnienie zapasów Agencji niezbędnych do realizacji jej zadań ustawowych związanych z interwencją.    Biorąc pod uwagę skutki nadmiernego importu zbóż w latach 1996-1997 powodujące w następnych sezonach spadek krajowych cen i problemy ze sprzedażą zbóż przez rolników, decyzje rządu dotyczące importu są starannie ważone. Po analizie rozwoju sytuacji na rynku zbóż i związanych z nim rynkach rolnych decyzje podejmowane są w taki sposób, aby nie rozregulować rynku, zapewniając jednocześnie odpowiednią podaż ziarna. Obecnie nie jest znana jeszcze ostateczna rzeczywista wielkość krajowych zbiorów zbóż oraz wynikająca z tego ilość zboża niezbędna do zrównoważenia krajowego rynku w drodze importu. Dlatego ewentualne kolejne decyzje dotyczące importu zbóż rozważane będą po podsumowaniu zbiorów krajowych i potrzeb niezbędnych do zrównoważenia bilansu zbożowego w tym sezonie gospodarczym. Duża ostrożność rządu przy podejmowaniu decyzji importowych wiąże się także z zapewnieniem optymalnych warunków realizacji interwencyjnego skupu zbóż konsumpcyjnych z dopłatami bezpośrednimi dla rolników. Intencją rządu jest bowiem zagwarantowanie rolnikom realnej możliwości uzyskania wysokiej zapłaty za dobre jakościowo zboże (system skupu z dopłatą ARR obowiązuje do końca października) przy utrzymaniu odpowiedniego poziomu rynkowych cen zbóż. Pożądany poziom krajowych cen rynkowych to poziom zbliżony do cen światowych. Przy takiej równowadze cenowej rynku krajowego i światowego nie występuje presja importowa. Natomiast nadmierny wzrost cen krajowych oznacza niedobór podaży rynkowej ze źródeł krajowych w stosunku do popytu i w takiej sytuacji jedynym sposobem zapewnienia równowagi rynkowej jest podaż z importu.    Wzrost importu nie poprawia wyników w bilansie obrotów bieżących. Należy jednak podkreślić, że wynik bilansu obrotów bieżących zależy w nie mniejszym stopniu od wielkości eksportu, relacji kursowych walut światowych, szczególnie euro do dolara, salda w niesklasyfikowanych obrotach bieżących (wpływy z handlu bazarowego i przygranicznego). W ostatnich miesiącach te elementy oddziałują ograniczająco na wielkość deficytu obrotów bieżących. Poprawia się również wskaźnik deficytu do PKB. Jeszcze na początku roku deficyt był wysoki i wynosił 8,3% PKB. Obecnie spadł do 7,4% PKB. Według oceny Rady Polityki Pieniężnej na koniec roku wyniesie ok 7% PKB i będzie niższy od ubiegłorocznego. Wyniki obrotów bieżących oraz wysokość inflacji to główne wskaźniki makroekonomiczne oddziałujące na wartość złotego. Wzrost inflacji wynikający z szybko rosnących cen towarów i usług konsumpcyjnych destabilizuje rynek wewnętrzny, ogranicza eksport, który staje się niekonkurencyjny, hamuje wzrost gospodarczy. Wyważony, kontrolowany import może przeciwdziałać tym niekorzystnym tendencjom.    Podsekretarz stanu    Feliks Klimczak    Warszawa, dnia 15 września 2000 r.