Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie rządowego projektu ustawy o obywatelstwie

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji nr 5278 posła na Sejm RP pana Seweryna Kaczmarka w sprawie rządowego projektu ustawy o obywatelstwie polskim, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów, przedkładam poniższe wyjaśnienia.    W dniu 29 czerwca 2000 r. Sejm RP uchwalił nową ustawę o obywatelstwie polskim, której projekt został opracowany przez Nadzwyczajną Podkomisję Sejmu RP pod przewodnictwem pana posła Ryszarda Czarneckiego w oparciu o projekt rządowy wniesiony do Sejmu w dniu 2 października 1999 r. oraz projekt senacki z dnia 22 kwietnia 1999 r. W lipcu 2000 r. Senat RP wniósł poprawki do przedmiotowej ustawy. Debata w Sejmie w sprawie poprawek Senatu odbyła się w październiku 2000 r. i wówczas wszystkie kluby poselskie opowiedziały się za odrzuceniem poprawki Senatu do art. 4 ustawy, określającego zasadę wyłączności obywatelstwa polskiego (przepis ten zawierał również projekt rządowy). Do końca 2000 r. Sejm nie głosował nad poprawkami Senatu.    Zarówno w trakcie dyskusji w toku prac legislacyjnych w Sejmie i Senacie, jak i w polskich mediach, w tym w programie TV Polonia, przedstawiciele rządu wielokrotnie wyjaśniali, że zapisana w art. 4 ustawy zasada wyłączności obywatelstwa polskiego oznacza, że obywatel polski może posiadać równocześnie nieograniczoną liczbę obywatelstw, ale władze polskie traktują go wyłącznie jak obywatela polskiego, co wyklucza skuteczne powoływanie się przed nimi na posiadane obce obywatelstwo.    Zasada wyłączności obywatelstwa polskiego, która wywołała w środowiskach polonijnych tak wiele kontrowersji, obowiązuje w prawie polskim od 1920 r. Regulacja ta jest też obecnie najczęściej spotykanym w świecie rozwiązaniem, łączy bowiem akceptację i tolerancję pewnych przypadków podwójnego obywatelstwa z jednoczesnym, ważnym dla państw założeniem, że osoba taka traktowana będzie przez władze państwa, którego obywatelstwo posiada, wyłącznie jak jego obywatel (np. Stany Zjednoczone również tolerują podwójne obywatelstwo, ale nie uznają podwójnej lojalności). Akceptowanie bez ograniczeń posiadania wielokrotnego obywatelstwa jest rozwiązaniem absolutnie wyjątkowym i przyjęte zostało zaledwie w ustawodawstwie kilku niewielkich państw świata. W opinii niezależnych ekspertów, którzy uczestniczyli w pracach legislacyjnych nad ustawą, właśnie wyraźne uznanie możliwości posiadania przez obywatela polskiego równocześnie obywatelstwa innego państwa ze wszystkimi skutkami prawnymi, które mogą z tego wyniknąć, a nie rozwiązanie przyjęte w ustawie, niesie za sobą niebezpieczeństwo naruszenia konstytucyjnej zasady równości obywateli polskich wobec prawa. Może bowiem zaistnieć sytuacja, że osoby posiadające obywatelstwo polskie i obce mogłyby korzystać również na terytorium państwa polskiego z uprawnień przysługujących obywatelom innych państw. Na dowód, że autorzy projektu mieli również na uwadze problemy Polaków mieszkających za granicą, przypomnę fakt, że właśnie w tej ustawie została wprowadzona dotychczas nieznana instytucja przywrócenia polskiego obywatelstwa osobom, które w minionych latach z różnych przyczyn je utraciły i wyrażą wolę powrotu do obywatelstwa polskiego (ustawa nie uzależnia nabycia obywatelstwa polskiego w tej formie od utraty dotychczas posiadanego).    Warto zauważyć, że przedmiotowa ustawa odzwierciedla również podstawowe zasady obowiązujące w prawie o obywatelstwie, a w szczególności zasady wyrażane w Europejskiej Konwencji o Obywatelstwie Rady Europy z 1997 r., którą Polska w kwietniu 1999 r. podpisała i zamierza obecnie ratyfikować.    Niezrozumiały jest zatem w kontekście przedstawionych wyżej wyjaśnień zarzut pana posła Seweryna Kaczmarka, że przepisy ustawy naruszają podstawowe prawa jednostki do decydowania o swojej przynależności państwowej (ustawa nie odnosi się do przynależności etnicznej lub wyznaniowej). Ustawa daje bowiem możliwość nabycia obywatelstwa polskiego tylko na wniosek osoby zainteresowanej (lub za jej zgodą - nadanie przez prezydenta RP), jak również możliwość jego zrzeczenia się. Natomiast osoba, która decyduje się na posiadanie statusu podwójnego obywatela, powinna mieć świadomość, że każde z państw, którego obywatelstwo posiada, będzie wymagało od niej lojalności i przestrzegania nałożonych z tytułu obywatelstwa obowiązków, oferując w zamian prawa obywatelskie. Jeżeli z jakichkolwiek przyczyn (np. zajmowanie stanowiska rządowego) osoba nie może pogodzić tych obowiązków wobec każdego z państw, musi niestety dokonać wyboru, którego państwa obywatelstwo chce posiadać.    Przedstawiając powyższe wyjaśnienia odnośnie do wątpliwości pana posła Seweryna Kaczmarka do nowej ustawy o obywatelstwie polskim (ustawy, a nie rządowego projektu ustawy), zapewniam pana marszałka, że rząd Rzeczypospolitej Polskiej dołożył wszelkich starań, aby nowa ustawa odzwierciedlała podstawowe zasady dotyczące regulowania problemów obywatelstw, jak również była zgodna z uregulowaniami Konstytucji RP.    Z poważaniem    Minister    Marek Biernacki    Warszawa, dnia 19 stycznia 2001 r.