Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie ogólnopolskiej akcji protestacyjnej Związku Nauczycielstwa Polskiego

   Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do interpelacji pana posła Bogdana Lewandowskiego z dnia 18 września br. w sprawie ogólnopolskiej akcji protestacyjnej Związku Nauczycielstwa Polskiego, uprzejmie informuję pana marszałka, co następuje:    I. W wyniku sygnalizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego niedoborów środków na wynagrodzenia powołany został przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego Zespół ds. Oceny Skutków Wdrożenia Karty Nauczyciela. Komisja przyjęła kwotę 1 196 000 tys. zł jako niedobór zawartych w części oświatowej subwencji ogólnej środków niezbędnych na pokrycie pełnych kosztów wdrożenia zmian w Karcie nauczyciela w roku 2000 oraz rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 11 maja br. W trakcie prowadzonych prac wstępnie uzgodniono metodologię naliczania skutków finansowych oraz zaproponowano harmonogram działań wspierających samorządy znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji. Na posiedzeniu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego w dniu 28 sierpnia 2000 r. strona rządowa zobowiązała się do pilnego zrealizowania działań wspierających jednostki samorządu terytorialnego, w tym do wypłacenia:    - zaliczki pomostowej w wysokości 10% lub 20% sierpniowej raty subwencji oświatowej,    - jednorazowej kwoty wynikającej z przemnożenia 600 zł przez liczbę etatów w danej jednostce samorządu terytorialnego,    - dodatkowo jednorazowej kwoty wynikającej z przemnożenia 600 zł przez liczbę etatów nauczycielskich dla ok. 1750 samorządów otrzymujących subwencję wyrównawczą.    Ministerstwo Edukacji Narodowej przekazało jednostkom samorządu terytorialnego informację o wysokości niedoboru części oświatowej subwencji ogólnej na realizację Karty nauczyciela, a rząd Rzeczypospolitej Polskiej rozpoczął już przekazywanie stosownych decyzji i środków finansowych jednostkom samorządu terytorialnego. Ponadto jak wynika z zapewnień ministra finansów, rząd dołoży wszelkich starań, aby w budżecie w roku 2000 znaleźć dodatkowe środki, które pozwolą na pełne zrekompensowanie skutków zmian w Karcie nauczyciela możliwie wielu jednostkom samorządu terytorialnego (w tym zwłaszcza otrzymującym subwencję wyrównawczą) jeszcze w tym roku. Natomiast tym jednostkom, które nie uzyskają pełnej rekompensaty w br., zostanie zapewnione ich pokrycie w roku 2001, z uwzględnieniem kosztów poniesionych przez te jednostki w związku z późniejszym otrzymaniem środków, w tym ewentualnych kredytów.    Jak wynika z uzyskanych danych, 2293 samorządy terytorialne otrzymały już informację o planowanym terminie pokrycia jeszcze w tym roku skutków niedoboru środków przeznaczonych na wdrożenie nowego systemu wynagradzania nauczycieli.    Z informacji przekazywanych na początku października przez kuratorów oświaty o stanie wdrażania podwyżek płac dla nauczycieli wynika, iż 2240 (76,6%) samorządów wypłaciło nauczycielom wynagrodzenia według nowego angażu. Najwięcej samorządów przyznało nauczycielom nowe wynagrodzenia w województwach: lubuskim (98,9%), śląskim (95,1%), pomorskim (94,2%), kujawsko-pomorskim (92,7%), małopolskim (91,1%) oraz opolskim (90,4%). Najmniej samorządów ustaliło nowe wynagrodzenia w woj. lubelskim (62%).    Jednocześnie pragnę poinformować, iż przygotowane zostały również rozwiązania finansowe i legislacyjne, które skorygują system wdrażania skutków Karty nauczyciela w perspektywie dwóch lat.    II. Uprzejmie informuję pana marszałka, iż zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (DzU z 1997 r. nr 56, poz. 357 ze zm.) dyrektor szkoły nawiązuje z nauczycielem stosunek pracy odpowiednio na podstawie umowy o pracę lub mianowania na stanowisku zgodnym z posiadanymi przez nauczyciela kwalifikacjami oraz zgodnie z posiadanym przez nauczyciela stopniem awansu zawodowego. Tym samym nauczyciel posiadający stopień nauczyciela mianowanego, który spełnia warunki określone w przywołanym art. 11 i który podejmuje pracę w innej szkole, powinien być traktowany dla celów płacowych jako nauczyciel mianowany.    III. Zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy o systemie oświaty, ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (DzU z 1996 r. nr 67, poz. 329 ze zm.), dziecko sześcioletnie ma prawo do rocznego przygotowania przedszkolnego realizowanego w przedszkolach i oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych. Do realizacji tego zadania została ustawowo zobowiązana gmina. W roku szkolnym 1999/2000 do placówek przedszkolnych uczęszczało ogółem w kraju 96,7% dzieci sześcioletnich, na wsi 88,5% dzieci, w mieście 100%.    Problem dostępności podręczników szkolnych dla dzieci z rodzin ubogich Ministerstwo Edukacji Narodowej stara się rozwiązywać między innymi poprzez wykorzystanie rezerw celowych. Rezerwy te uruchamiane są na zakup kompletów podręczników dla konkretnych uczniów. Podręczniki te uzupełniają zasoby biblioteczne, dając szansę wielokrotnego ich wykorzystania przez kolejne roczniki uczniów. W bieżącym roku szkolnym przeznaczono około 25 mln zł głównie na nowe podręczniki dla piątych klas szkoły podstawowej i drugich klas gimnazjów.    IV. Nawiązując do wątpliwości dotyczących wielkości nakładów na oświatę w roku 2001, chciałbym poinformować pana marszałka, iż część oświatowa subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego stanowi nie mniej niż 12,8% planowanych wydatków państwa na dany rok budżetowy.    Zgodnie z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 (DzU nr 150, poz. 983) z przyznanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej wyodrębniana jest 1% rezerwa.    Po przyjęciu przez Radę Ministrów założeń do projektu budżetu państwa na rok 2001 minister finansów opracowuje limity wydatków dla dysponentów poszczególnych części.    W dniu 31 lipca br. minister finansów przekazał ministrowi edukacji narodowej informację na temat wysokości przyznanych limitów wydatków na rok 2001 dla:    - części 25: Kultura fizyczna i sport,    - części 30: Oświata i wychowanie,    - części 38: Szkolnictwo wyższe.    Ustalony dla Ministerstwa Edukacji Narodowej limit wydatków na rok 2001 wynosi łącznie 4 752 197 tys. zł, z tego dla:    - części 25: Kultura fizyczna i sport - 897 tys. zł,    - części 30: Oświata i wychowanie - 220 083 tys. zł,    - części 38: Szkolnictwo wyższe - 4 531 235 tys. zł.    W limicie wydatków na zadania oświaty i wychowania na rok 2001 w rezerwach celowych zostały ujęte dodatkowe środki:    - 230 000 tys. zł z przeznaczeniem na reformę systemu oświaty oraz na realizację czwartej godziny zajęć wychowania fizycznego od 1 września 2001 r.;    - 100 000 tys. zł z przeznaczeniem na realizację programu rozwoju pracowni internetowych w szkołach.    Ministerstwo Edukacji Narodowej uważa, iż podane wielkości limitów wydatków na rok 2001 są niewystarczające. Minister edukacji narodowej skierował do ministra finansów pisma dotyczące zwiększenia w ustawie budżetowej roku 2001 środków na zadania z zakresu oświaty i wychowania.    V. Wejście w życie z dniem 5 grudnia 1997 r. przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. o zmianie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej (DzU nr 104, poz. 661) oraz z dniem 1 stycznia 1999 r. przepisów ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym wprowadziło zmianę zasad organizacji i funkcjonowania oraz sposobu finansowania bazy i kadry w ochronie zdrowia na rzecz umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych. Kasa chorych jako instytucja ubezpieczenia zdrowotnego zapewnia ubezpieczonym realizację świadczeń zdrowotnych poprzez zawieranie umów ze świadczeniodawcami. Świadczeniodawcą w świetle przepisów ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym jest zakład opieki zdrowotnej oraz osoba wykonująca zawód medyczny w ramach indywidualnej lub specjalistycznej praktyki albo osoba, która uzyskała fachowe kwalifikacje do udzielania świadczeń zdrowotnych i udziela ich w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Przedmiotem kontraktów zawartych przez kasy chorych ze świadczeniodawcami są kompleksowe świadczenia zdrowotne.    Przepis art. 31 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym stanowi, iż osobom ubezpieczonym, w tym dzieciom, przysługują świadczenia zdrowotne mające na celu zachowanie zdrowia oraz zapobieganie chorobom i urazom, wczesne wykrywanie chorób, leczenie, zapobieganie niepełnosprawności i jej ograniczenie. W celu realizacji wymienionych świadczeń kasa chorych zapewnia m.in. badanie i poradę lekarską, badanie diagnostyczne, leczenie, opiekę profilaktyczną oraz zaopatrzenie w leki i materiały medyczne.    Kasy chorych zabezpieczają świadczenia z ubezpieczenia zdrowotnego zgodnie z kompetencjami lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (lekarza rodzinnego), pielęgniarki środowiskowej/rodzinnej, położnej środowiskowej/rodzinnej. Organizacja miejsc, w których usługi medyczne są wykonywane, należy do kompetencji świadczeniodawcy, który podpisuje kontrakt z kasą chorych.    Świadczenia zdrowotne w środowisku nauczania i wychowania realizowane są bądź w systemie podstawowej opieki zdrowotnej, bądź poprzez kontraktowanie przez kasy chorych świadczeń zdrowotnych bezpośrednio z pielęgniarką szkolną wykonującą zawód w formie indywidualnej lub grupowej praktyki pielęgniarskiej. Wszystkie świadczenia zdrowotne na rzecz dzieci i młodzieży są kontraktowane w samodzielnych publicznych zakładach lecznictwa otwartego, niepublicznych zakładach opieki zdrowotnej, praktykach grupowych i indywidualnych.    Kasy chorych nie finansują etatów pielęgniarek/higienistek szkolnych. Wobec tego większość dyrektorów samodzielnych zakładów opieki zdrowotnej wypowiedziało warunki pracy prawie wszystkim pracownikom nadzoru wojewódzkiego, większości poradni medycyny szkolnej oraz wielu pielęgniarkom i higienistkom szkolnym.    Chciałbym poinformować pana marszałka, iż w Ministerstwie Edukacji Narodowej z początkiem 1999 r. został powołany zespół monitorujący zabezpieczenie opieki zdrowotnej w środowisku nauczania i wychowania. W powyższej sprawie kilkakrotnie występowano do Ministerstwa Zdrowia. Zostało wysłane pismo podsekretarza stanu MEN do pełnomocnika rządu do spraw powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego w sprawie rozważenia możliwości systemowego rozwiązania problemu zapewnienia opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą w środowisku nauczania i wychowania.    Ministerstwo Edukacji Narodowej zgłaszało uwagi do projektu ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym w części dotyczącej świadczeń zdrowotnych w szkołach i placówkach, wskutek których Ministerstwo Zdrowia wprowadziło poprawkę w projekcie ustawy dotyczącą zapisu w art. 31b ust. 3 i 4 dającego delegację ministrowi właściwemu do spraw zdrowia do określenia w drodze rozporządzenia, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw oświaty i wychowania, zakresu świadczeń profilaktycznym udzielanym dzieciom do lat 18.    Wprowadzenie do systemu oświaty poprzez zapis w podstawie programowej kształcenia ogólnego ścieżki edukacyjnej ˝edukacja prozdrowotna˝ stwarza możliwość kształtowania odpowiedzialności uczniów za własne zdrowie oraz upowszechniania zasady zdrowego stylu życia. Edukacja zdrowotna uważana jest powszechnie za najbardziej opłacalną inwestycję w zdrowie społeczeństwa. Od września 1999 r. edukacja zdrowotna jest stałym elementem pracy dydaktyczno-wychowawczej szkoły. Jej prawidłowa realizacja wymaga zaangażowania w ten proces pielęgniarki szkolnej, która jest najwłaściwszą osobą do sprawowania profilaktycznej opieki zdrowotnej nad uczniami oraz pełnienia roli konsultanta w zakresie edukacji zdrowotnej uczniów, nauczycieli i rodziców.    VI. Chciałbym dobitnie podkreślić, iż rząd premiera Rzeczypospolitej Polskiej Jerzego Buzka traktuje problemy polskiej edukacji jako sprawę niezwykłej wagi.    Mam głębokie przekonanie, że jedynie wspólny wysiłek i zaangażowanie władz rządowych, samorządowych oraz przedstawicieli związkowych w sprawy oświaty, we wdrażanie reformy edukacji oraz wszelkie działania organizacyjne i finansowe z tym związane doprowadzi do znalezienia rozwiązań korzystnych dla polskich nauczycieli oraz dla naszego państwa.    Z wyrazami szacunku    Minister    Edmund Wittbrodt    Warszawa, dnia 21 października 2000 r.