Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację nr 4883 posła na Sejm RP pani Elżbiety Szparagi w sprawie nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym uprzejmie przedstawiam następujące stanowisko.    Zgodnie z art. 127 pkt 6 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (DzU nr 106, poz. 668, z późn. zm.), zmieniającym art. 73 ust. 1 (rejestracja pojazdu), art. 73 ust. 2 (rejestracja pojazdu, którego właścicielem jest przedsiębiorstwo wielozakładowe lub inny podmiot, w skład którego wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne) i art. 74 ust. 1 (czasowa rejestracja pojazdu) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (DzU nr 98, poz. 602, z późn. zm.) oraz w związku z art. 150 cyt. powyżej ustawy z 24 lipca 1998 r. z dniem 1 stycznia 1999 r. rejestracji pojazdu (w tym pojazdu samochodowego) i czasowej rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela pojazdu, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę) właściciela pojazdu, odpowiednio wydając dowód rejestracyjny i tablice (tablicę) rejestracyjne (z zastrzeżeniem art. 73 ust. 2-5 ustawy Prawo o ruchu drogowym) lub wydając pozwolenie czasowe i tymczasowe tablice (tablicę) rejestracyjne.    Przed dniem 1 stycznia 1999 r. organem właściwym do rejestracji pojazdu i czasowej rejestracji pojazdu był, zgodnie z art. 73 ust. 1 i 2 oraz art. 74 ust, 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, kierownik rejonowego urzędu rządowej administracji ogólnej. Z dniem 1 stycznia 1999 r. zadania i kompetencje w przedmiotowym zakresie przejął starosta.    Do dnia 9 czerwca 2000 r. przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie umożliwiały powierzania zainteresowanym gminom w drodze porozumienia zadań i kompetencji należących do starosty zawartych w ww. ustawie, dotyczących m.in. rejestracji i czasowej rejestracji pojazdów. Sytuacja uległa zmianie wraz z wejściem w życie w dniu 9 czerwca 2000 r. ustawy z dnia 31 marca 2000 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej (DzU nr 43, poz. 483).*)    W obowiązującym stanie prawnym zadania i kompetencje (m.in. w zakresie rejestracji pojazdów) starosty powiatowego zawarte w ustawie Prawo o ruchu drogowym nie mogą być powierzane w drodze porozumienia gminie. Ustawa z dnia 31 marca 1999 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej w art. 1 pkt 1, 3, 5, 6, 7 wprowadziła zakaz przekazywania gminie w drodze porozumienia zadań i kompetencji określonych w art. 73 ust. 1 i 2, art. 74 ust. 1, art. 75, art. 77 ust. 3 i art. 78 ust. 3 oraz w art. 89 ust. 2 i 3, art. 93 ust. 2 i art. 97 ust. 1, a także art. 114 ust. 1 pkt 1, art. 122 ust. 1 pkt 4, art. 138 ust. 1 i art. 140 ust. 1-3 ustawy Prawo o ruchu drogowym (art. 80, art. 99, art. 114 ust. 2 i art. 122 ust. 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym). Porozumienia z gminami zawarte w tym przedmiocie przed dniem wejścia w życie ww. nowelizacji tracą moc z dniem 31 grudnia 2000 r., z wyjątkiem porozumień dotyczących powiatu warszawskiego (art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy...). Dane i informacje oraz dokumentację dotyczącą pojazdów zarejestrowanych w okresie obowiązywania przedmiotowych porozumień oraz wydawanych w tym czasie uprawnień do kierowania pojazdami gminy przekażą właściwym starostom w terminie określonym w wyżej powołanym przepisie, tj. w dniu 31 grudnia 2000 r. (art. 4 ust. 2 ww. ustawy).    Aktualna sytuacja prawna w zakresie rozpatrywanego problemu może powodować niezadowolenie społeczności lokalnych w znacznej mierze pozbawionych możliwości załatwiania spraw z zakresu komunikacji w miejscowościach położonych najbliżej w stosunku do miejsc zamieszkania, czyli bezpośrednio w gminach. Przyczyny tego niezadowolenia w obecnym stanie prawnym można minimalizować poprzez ewentualne tworzenie odpowiednich placówek zamiejscowych wydziałów komunikacji starostw powiatowych. Natomiast - w świetle obowiązujących przepisów - nie jest dopuszczalne powierzanie zainteresowanym gminom zadań i kompetencji z zakresu np. rejestracji pojazdów i wydawania uprawnień dla kierujących pojazdami, które to zadania i kompetencje przysługują obecnie jedynie starostom.    Zarząd powiatu może utworzyć w strukturze organizacyjnej danego wydziału (w tym wydziału komunikacji) dodatkowo referat (filię) wydziału zlokalizowany w innej gminie niż siedziba starostwa. Taki referat będzie stanowił komórkę organizacyjną działającą w ramach określonego wydziału starostwa. Podstawowym wymogiem, od którego spełnienia zależy powstanie nowego referatu, jest zapewnienie w budżecie powiatu na dany rok odpowiednich środków finansowych na jego utworzenie i działalność. Zarząd powiatu, planując utworzenie dodatkowego referatu wydziału, nie może przekroczyć uchwalonego przez radę powiatu budżetu. Inicjatywa zarządu w tej kwestii jest ściśle ograniczona ramami budżetu powiatu (art. 32 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym - DzU nr 91, poz. 578, z późn. zm.).    Utworzony referat wydziału komunikacji, zlokalizowany jako ośrodek terenowy starostwa powiatowego w innej gminie niż siedziba starostwa, swą właściwością miejscową może obejmować nie tylko obszar gminy, w której ten referat powstał. Kompetencje do rozstrzygania spraw z zakresu danego wydziału są uwarunkowane, pod względem właściwości miejscowej, terytorialnym zasięgiem działania starostwa powiatowego. Lokalizacja referatu w gminie innej niż siedziba starostwa nie ogranicza tego zasięgu do granic danej gminy. Decyzja, czy właściwość miejscowa referatu obejmować będzie swym zasięgiem obszar całego starostwa powiatowego, czy też zostanie ograniczona do terenu konkretnej gminy, należy do kompetencji władz powiatowych. Szczególnego podkreślenia wymaga fakt, iż nowo utworzony referat będzie częścią składową starostwa powiatowego, a konkretnie wydziału komunikacji.    Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia w kontekście ustawy z dnia 31 marca 2000 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz o działalności ubezpieczeniowej, należy spostrzec, iż nowelizacja ta nie stwarza żadnych przeszkód prawnych do utworzenia w strukturze organizacyjnej wydziału komunikacji referatu wydziału, zlokalizowanego w innej gminie niż siedziba starostwa. Z uwagi na zakaz powierzania gminom określonych zadań i kompetencji starosty powiatowego, zawartych w ustawie Prawo o ruchu drogowym, ewentualnie utworzony referat wydziału komunikacji, nawet jeżeli zostanie zlokalizowany w innej gminie niż siedziba starostwa powiatowego, będzie działał w strukturze organizacyjnej tego starostwa.    Ustosunkowując się do kwestii tworzenia centralnej ewidencji pojazdów i centralnej ewidencji kierowców (na podstawie art. 1 pkt 2 i 4 ustawy nowelizującej ustawę - Prawo o ruchu drogowym), należy stwierdzić, iż powstanie tych ewidencji w żaden sposób nie koliduje z możliwością utworzenia referatu wydziału komunikacji starostwa powiatowego. Art. 80 c ust. 7 i art. 100c ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym zawierają konieczne wymogi, jakie muszą zostać spełnione, aby zapewnić właściwe funkcjonowanie placówki zamiejscowej starostwa powiatowego w związku z istnieniem centralnej ewidencji pojazdów i centralnej ewidencji kierowców.    Centralną ewidencję pojazdów i centralną ewidencję kierowców prowadzi, na podstawie art. 80a ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w systemie teleinformatycznym, minister właściwy do spraw administracji publicznej. Minister ten jest administratorem danych i informacji zgromadzonych w ewidencji. Zgodnie z art. 80b ust. 2 pkt. 1 i 2 oraz art. 100b ust. 2 pkt. 1 i 2 ww. ustawy większość ww. danych i informacji przekazuje do ewidencji organ właściwy w sprawach rejestracji pojazdów oraz organ właściwy w sprawach wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, tj. starosta. Warunkiem umożliwiającym przesyłanie danych i informacji do administratora jest spełnienie przez organ wysyłający określonych warunków technicznych, pozwalających na właściwy sposób przekazania, w nieprzekraczalnych terminach, tych danych i informacji do ewidencji. Sposób i terminy zostaną określone w rozporządzeniu wydanym przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej w porozumieniu z ministrami właściwymi w sprawach wewnętrznych, transportu oraz finansów publicznych (art. 80e i art. 100e ww. ustawy). Nie ma przeszkód prawnych, aby wspomniane dane i informacje były przekazywane do ewidencji z terenowych struktur (referat, oddział) starostwa powiatowego, pod warunkiem że dany referat bądź oddział zostaną wyposażone w zaplecze techniczne o odpowiednim standardzie.    Podczas rozpatrywania zasadności powstania terenowego referatu wydziału komunikacji starostwa powiatowego, w sytuacji tworzenia centralnej ewidencji kierowców, istotne są regulacje zawarte w art. 80c ust. 7 i art. 100c ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Artykuły te uzależniają wyrażenie zgody przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej na udostępnienie starostom (za pomocą urządzeń teletransmisyjnych) danych i informacji zgromadzonych w ewidencji od spełnienia przez nich łącznie ściśle określonych warunków (m.in. posiadanie przez zainteresowany podmiot odpowiednich urządzeń i zabezpieczeń o charakterze technicznym i organizacyjnym). Celem ustanowienia takich wymogów jest m.in. uniemożliwienie wykorzystania danych i informacji niezgodnie z celem ich uzyskania.    Analiza ww. przepisów prowadzi do wniosku, że koncepcja utworzenia terenowej struktury wydziału komunikacji danego starostwa będzie uzasadniona wówczas, gdy określony referat bądź filia zostaną wyposażone w odpowiednie, wymagane ustawą, rozwiązania techniczne i organizacyjne, pozwalające na właściwą współpracę starosty z administratorem centralnej ewidencji pojazdów i centralnej ewidencji kierowców. Dopiero po spełnieniu tego warunku jest możliwe optymalne wykorzystanie nowo powstałej terenowej struktury wydziału komunikacji starostwa powiatowego. Decyzja o powstaniu referatu powinna nie tylko uwzględniać oczekiwania społeczne, lecz jednocześnie spełniać wymogi ustawowe, mające na celu właściwą korelację działań podmiotów odpowiedzialnych za sprawną realizację przepisów i polityki z zakresu Prawa o ruchu drogowym.    Jednocześnie pragnę poinformować, iż koncepcja systemu Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) nie przewiduje rozbudowy sieci teletransmisyjnej do gmin z uwagi na koszty oraz konieczność jej ochrony przed nieupoważnionym dostępem. Ochrona danych jest bezwzględnym wymogiem dla administratora danych, którym jest - zgodnie z art. 80a ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym - minister właściwy do spraw administracji publicznej, a wynika ona z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (DzU nr 133, poz. 883, z późn. zm.) i ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (DzU nr 11, poz. 95, z późn. zm.).    Standardy budowanych łączy muszą być zgodne w skali kraju, a ich parametry mogą być znane i ewentualnie udostępnione dopiero po zakończeniu postępowania przetargowego i wyłonieniu wykonawcy CEPiK. Przeniesienie punktu rejestracyjnego do terenowej struktury starostwa powiatowego będzie się wiązać z poniesieniem przez starostę kosztów dzierżawienia łączy filia - starostwo o wysokiej jakości przesyłu danych, zakupu komputerowych urządzeń końcowych (w tym urządzeń szyfrujących i deszyfrujących), opłaty za transmisję danych, zabezpieczenia przesyłu danych wg standardów ustalonych przez administratora CEPiK, tj. ministra właściwego do spraw administracji publicznej.    Biorąc pod uwagę koszt budowy CEPiK, ustawodawca uchwalając ustawę o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ograniczył ilość organów rejestrujących z ok. 2494, zlokalizowanych w gminach, do 373 umiejscowionych w starostwach. Podstawowym uzasadnieniem dla wprowadzenia krytykowanych przez panią poseł Elżbietę Szparagę unormowań było stworzenie ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej warunków organizacyjnych do utworzenia, a następnie prowadzenia centralnej ewidencji pojazdów i centralnej ewidencji kierowców.    Projektowana organizacja systemu zakłada bezpośrednie połączenie organu rejestrującego z centralną ewidencją pojazdów i kierowców w celu przekazywania informacji w czasie rzeczywistym. Uzyskanie takiej sprawności funkcjonowania jest możliwe jedynie poprzez rozbudowę obecnie istniejących łączy teletransmisyjnych do powiatów. Jednocześnie należy zauważyć, że budowa łączy cyfrowych do terenowych filii starostwa w gminach jest kosztowna oraz oddala w czasie budowę systemu. Ponadto większa liczba organów rejestrujących i wydających uprawnienia do kierowania pojazdem, ze względu na ich dostęp ˝on line˝ do systemu, wpływa automatycznie na wzrost ryzyka ˝wycieku˝ informacji z ewidencji.    W związku z powyższym Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie planuje podejmować inicjatywy ustawodawczej w przedmiotowym zakresie.    Na zakończenie pragnę podkreślić, iż w dniu 9 listopada 2000 r., podczas 90 posiedzenia plenarnego Sejmu RP, Wysoka Izba odrzuciła w pierwszym czytaniu poselski projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym (druk nr 2162), który zakłada przywrócenie możliwości powierzania gminom, po spełnieniu przez nie określonych warunków, zadań i kompetencji m.in. z zakresu rejestracji pojazdów i wydawania uprawnień dla kierujących pojazdami.    Z poważaniem    Minister    Marek Biernacki    Warszawa, dnia 27 grudnia 2000 r. *) Podczas dyskusji nad poprawkami zgłoszonymi po pierwszym czytaniu projektu nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej posłowie połączonych Komisji: Transportu i Łączności oraz Administracji i Spraw Wewnętrznych byli zgodni, że rozszerzenie systemu CEPiK do gmin z uwagi na koszty będzie bardziej niekorzystne finansowo dla podatnika niż na przykład uciążliwość dojazdów do siedziby powiatu. Wyrażono też pogląd, że pojazd nie jest artukułem piewrszej potrzeby, czynności administracyjne z nim związane wykonuje się z małą częstotliwością, a proces rejestracji powinien być wykonywany ze szczególną starannością.