Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie rozmów polsko-rosyjskich dotyczących odszkodowań dla osób represjonowanych

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do pisma pana marszałka z dnia 26 października 2000 r. nr SPS-0202-4907/00, dotyczącego interpelacji pana posła Władysława Adamskiego w sprawie odszkodowania, którego strona polska powinna domagać się od Federacji Rosyjskiej jako zadośćuczynienia krzywdom doznanym przez Polaków - ofiary represji stalinowskich, pozwolę sobie przedstawić, co następuje.    Od 1989 r. problem odszkodowań dla ofiar represji stalinowskich był regularnie podnoszony przez stronę polską w kontaktach z władzami Federacji Rosyjskiej podczas konsultacji resortów spaw zagranicznych i wizyt oficjalnych. W dniu 24 czerwca 1997 r. Sejm RP przyjął uchwałę wzywającą Radę Ministrów do podjęcia rozmów z władzami Federacji Rosyjskiej w sprawie ustalenia formy odszkodowań dla obywateli polskich za represje (w tym bezprawne deportacje) i przymusową pracę w byłym ZSRR. Polskie stanowisko w tej sprawie zostało sprecyzowane podczas wizyty ministra spraw zagranicznych RP w Moskwie w dniach 26-29 stycznia 1999 r. Władze Federacji Rosyjskiej ograniczyły się wówczas jedynie do przyjęcia do wiadomości argumentacji strony polskiej. W dniu 8 kwietnia 1999 r. Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP, w formie noty wystosowanej do Ambasady Federacji Rosyjskiej w Warszawie, przedstawiło ponownie polski punkt widzenia w sprawie odszkodowań, jak również złożyło propozycję wspólnego powołania zespołu ekspertów, którego zadaniem byłoby opracowanie sposobu rozwiązania tej kwestii.    W odpowiedzi Ambasada Federacji Rosyjskiej w Warszawie notą z dnia 26 kwietnia 1999 r. potwierdziła stanowisko władz rosyjskich, które uważają za niecelowe przeprowadzenie wspólnych rozmów w sprawie zadośćuczynienia za prześladowania doznane w okresie stalinowskim przez obywateli polskich, stojąc na stanowisku, że osoby zainteresowane mogą występować ze swoimi roszczeniami w trybie indywidualnym, według zasad określonych w ustawie RFSRR z dnia 18 października 1991 r. o rehabilitacji ofiar represji politycznych. Powyższa ustawa przewiduje możliwość przyznania odszkodowań finansowych jedynie tym ofiarom represji politycznych, które były pozbawione wolności i następnie zostały zrehabilitowane zgodnie z ustawą przez organa sprawiedliwości Rosji. Zgodnie z ustawą rekompensata pieniężna jest wypłacana tylko w związku z pozbawieniem wolności dla ofiar represji politycznych i nie obejmuje zadośćuczynienia za pracę przymusową, deportację, utratę zdrowia, życia lub mienia. Ustawa nie przewiduje także odszkodowania dla spadkobierców ofiar represji, za wyjątkiem sytuacji, w których świadczenie zostało przyznane i naliczone jeszcze przed śmiercią osoby represjonowanej. W kolejnej nocie skierowanej do Ambasady FR w dniu 9 sierpnia 1999 r. strona polska z naciskiem ponowiła propozycję przeprowadzena dwustronnych konsultacji, prezentując pogląd, że wypłata odszkodowań jest prawnomiędzynarodowym obowiązkiem Federacji Rosyjskiej, jako prawnego kontynuatora ZSRR. Do chwili obecnej strona rosyjska nie odpowiedziała na propozycję MSZ.    Strona polska podejmuje obecnie również zabiegi na rzecz uwzględnienia Polaków w rosyjskim wykazie narodów represjonowanych przez system stalinowski. Sprawa rehabilitacji oraz odszkodowań dla Polaków będących ofiarami stalinowskich prześladowań jest konsekwentnie poruszana przez stronę polską przy okazji kontaktów politycznych z przedstawicielami władz Federacji Rosyjskiej. Jednym z najważniejszych czynników, który utrudnia rzeczowy dialog na temat możliwości rehabilitacji ofiar systemu stalinowskiego, jest niechętny stosunek władz rosyjskich do rozwiązania tej sprawy.    Przekazując powyższe informacje pragnę zapewnić, że omawiana sprawa pozostaje w centrum zainteresowania Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Do jej pozytywnego załatwienia niezbędne jest jednak wykazanie woli politycznej przez władze Federacji Rosyjskiej. Dodać także należy, że strona polska nie czekając na wymierne wyniki rokowań z władzami rosyjskimi, podjęła próbę rekompensaty za krzywdy doznane przez Polaków - ofiary represji stalinowskich poprzez uchwalenie w dniu 31 maja 1996 r. ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (DzU nr 87, poz. 395,z późn.zm.).    Z poważaniem    Minister    Władysław Bartoszewski    Warszawa, dnia 16 listopada 2000 r.