Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie nielegalnego budownictwa w lasach prywatnych i parkach krajobrazowych

   Szanowny Panie Marszałku! W załączeniu przesyłam odpowiedź na interpelację z dnia 13 kwietnia 2001 r. pana Bogdana Lewandowskiego, posła na Sejm RP, w sprawie nielegalnego budownictwa w lasach prywatnych i parkach krajobrazowych.    Odpowiadając na interpelację pana posła z dnia 13 kwietnia 2001 r. w sprawie nielegalnego budownictwa na terenie lasów prywatnych i parków krajobrazowych przedstawiam informację na ten temat na podstawie zebranych danych od podległych mi służb leśnych oraz wydziałów ochrony środowiska urzędów wojewódzkich w Olsztynie i Gdańsku.    1. Budownictwo letniskowe jest realizowane na terenach najbardziej atrakcyjnych dla letniego wypoczynku, zwłaszcza w obszarach nadmorskich, w regionie jezior mazurskich, jak też w terenach górskich. Najbardziej atrakcyjne są, co jest zupełnie zrozumiałe, tereny leśne.    Większość spośród istniejących w lasach (prywatnych, komunalnych i państwowych) terenów zabudowanych domkami letniskowymi zostało zrealizowanych zgodnie z obowiązującym prawem. Ich istnienie w lasach, jakkolwiek może budzić sprzeciw ze względów przyrodniczych, nie pozwala na podjęcie działań represyjnych.    2. Proceder nielegalnego budownictwa letniskowego, w szczególności na terenach leśnych, jest notowany od wielu lat. Dotyczy on prawie wyłącznie terenów prywatnej własności. Do roku 1992, tzn. do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (j.t. DzU nr 56 z 2000 r., poz. 679 z późn. zm.), w obowiązujących przepisach brak było możliwości podziału gruntów leśnych. Obecnie taka możliwość istnieje. Ma to uzasadnienie ustrojowe, nie można bowiem właścicielowi zabronić podziału jego własności, a co więcej, jej zbycia. Tu więc została otwarta furtka dla budownictwa letniskowego w lasach. Podział lasu na drobne działki, następnie ich sprzedaż zwykle wiązały się z podjęciem budowy domków letniskowych przez nabywców, często nieświadomych obowiązków prawnych z tego faktu wynikających. W ostatnim dziesięcioleciu nielegalne budownictwo letniskowe dotyczyło prawie wyłącznie gruntów (rolnych i leśnych) prywatnej własności.    3. Ochrona gruntów leśnych ujęta w normy prawne począwszy od 1971 r. uzależniała zamiar podjęcia działań inwestycyjnych na gruntach leśnych od zgodności tego zamierzenia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Realizacja budownictwa na gruntach leśnych dodatkowo wiąże się z nałożeniem na inwestora obowiązku uiszczenia stosownych należności i opłat z tytułu trwałego wylesienia (wyłączenia gruntu leśnego z produkcji).    4. Niezgodne z przepisami kolejnych ustaw o ochronie gruntów rolnych i leśnych budownictwo letniskowe zawsze było zagrożone sankcjami. Odrębną kwestią pozostaje lekceważenie przepisów pawa przez potencjalnych inwestorów domków letniskowych, wykonywalność przepisów oraz egzekwowanie kar za nieprzestrzeganie przepisów.    5. Obowiązująca ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (DzU nr 16, poz. 78, z późn. zm.) zapobiega wyłączeniu gruntów leśnych (wszystkich własności) z produkcji m.in. pod nielegalne budownictwo, powierzając nadzór nad przestrzeganiem tego prawa dyrektorowi regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych. Sankcje z tego tytułu zostały sprecyzowane w art. 28 tej ustawy.    Na terenie działania Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Olsztynie odnotowano w 2000 r. dwa przypadki nielegalnego budownictwa letniskowego w lasach niebędących własnością skarbu państwa. Oba przypadki były zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jednak budowę podjęto bez wymaganej decyzji dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Olsztynie, zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji; w obu przypadkach wymierzona została należność z tytułu wyłączenia określonej powierzchni gruntów leśnych z produkcji, podwyższona o 10%, zgodnie z art. 28 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 3 lutego 1995 r.    W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa zostaną wYdane z urzędu stosowne decyzje w trybie art. 28 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Ustawa o lasach przypisuje staroście obowiązek nadzoru nad gospodarką leśną w lasach prywatnych. W przypadku gdy zgodnie z dokumentacją urządzeniową lub decyzją starosty wynikającą ze stanu lasu, właściciel lasu usunie drzewostan z określonej powierzchni (zrąb zupełny), ustawa o lasach zobowiązuje go do odnowienia tej powierzchni w okresie 2 lat od usunięcia drzewostanu. W wyjątkowych przypadkach starosta może wyrazić zgodę na zmianę lasu na użytek rolny (uzasadniona chęć powiększenia gospodarstwa rolnego, przy braku możliwości nabycia gruntów rolnych (wynika to z przepisów ustawy o lasach).    Sprawa budownictwa letniskowego w lasach prywatnych w miejscowości Borsk, w gminie Karsin, powiat kościerzyński jest obecnie przedmiotem postępowania wyjaśniającego, wszczętego w trybie pilnym przez dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Gdańsku. Według aktualnego rozeznania pobudowano nielegalnie około 70 budynków letniskowych w ww. miejscowości. Należy jednak zauważyć, że w przypadkach wycięcia drzew przez posiadacza gruntu leśnego przedwczesne jest twierdzenie o nielegalnym wyłączeniu gruntów z produkcji, fakt wycinki nie stanowi jeszcze rozpoczęcia innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów leśnych, mogą to być rzeczywiste potrzeby wynikające ze wskazówek gospodarczych, zawartych w uproszczonych planach urządzenia lasu, o których osoby postronne nie mają wiedzy.    6. Według orientacyjnych szacunków w woj. pomorskim zabudowanych może być ok. 1000 ha lasów. Ma to również miejsce w parkach krajobrazowych. Służby parków przekazują informacje o nielegalnej zabudowie do właściwych organów, tj. powiatowych inspektoratów nadzoru budowlanego.    W parkach krajobrazowych woj. warmińsko-mazurskiego zostało wszczęte postępowania administracyjne w 108 przypadkach po stwierdzeniu nielegalnego budownictwa. Szczególnie częste są przypadki budowy bez zezwolenia wodnoprawnego pomostów na brzegach jezior Śniardwy, Niewiady i Probarskiego, na terenach Mazurskiego Parku Krajobrazowego. Szacunkowo przyjmuje się, że około połowa pomostów nie posiada właściwego zezwolenia.    Mają miejsce próby legalizacji zabudowy w ramach podejmowanych przez zarządy gmin prac nad zmianami planów zagospodarowania przestrzennego. Wydziały ochrony środowiska urzędów wojewódzkich z reguły opiniują takie projekty negatywnie, nie wyrażając również zgody na zmianę przeznaczenia gruntów w trybie przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Niekorzystnym zjawiskiem jest również fakt nieprzekazywania przez gminy informacji o wydanych zezwoleniach na lokalizację i budowę domków letniskowych. Próbą obejścia przepisów jest budowa tzw. budynków gospodarczych na narzędzia, które w praktyce okazują się domkami letniskowymi.    Przedstawiona wyżej informacja wskazuje, że faktycznie częste są przypadki nieprzestrzegania przepisów w zakresie ochrony lasów niepaństwowych przed nielegalną zabudową. W związku z tym zostaną podjęte następujące działania zmierzające do poprawy sytuacji:    1. Minister środowiska wyda polecenie podległym sobie służbom leśnym podjęcia niezwłocznie działań rozpoznawczych w zakresie zaistniałych przypadków nielegalnego budownictwa w lasach niepaństwowych oraz podjęcia stosownych czynności prawno-administracyjnych na podstawie przepisów ustawy o lasach we wszystkich przypadkach stwierdzonej nielegalnej zabudowy lasów.    2. Minister środowiska zwróci się do wojewodów o spowodowanie zwiększenia przez służby parków krajobrazowych nadzoru nad przestrzeganiem przepisów ochrony parków krajobrazowych i każdorazowe niezwłoczne poinformowanie powiatowych nadzorów budowlanych o stwierdzonych faktach nielegalnego budownictwa.    3. Minister środowiska wystąpi do ministra spraw wewnętrznych i administracji o zwrócenie uwagi organom samorządu terytorialnego na potrzebę przeciwdziałań nielegalnemu budownictwu na terenach lasów niepaństwowych.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Janusz Radziejowski    Warszawa, dnia 15 maja 2001 r.