Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie możliwości dokonania podziału podstawowych jednostek samorządu terytorialnego na mniejsze gminy

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację nr 6609 posła na Sejm RP pana Kazimierza Dzielskiego w sprawie możliwości dokonania podziału podstawowych jednostek samorządu terytorialnego na mniejsze gminy, z upoważnienia ministra spraw wewnętrznych i administracji uprzejmie przedstawiam następujące stanowisko.    Wyjaśnienie wątpliwości przedstawionych w interpelacji uwzględnia przede wszystkim ustawa z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustaw: o samorządzie gminnym, o samorządzie powiatowym, o samorządzie województwa, o administracji rządowej w województwie oraz o zmianie niektórych innych ustaw (DzU nr 45, poz. 497),.    Na potrzebę zmian ujętych przez ustawodawcę w ww. ustawie o zmianie ustaw (...) wskazała dotychczasowa praktyka, a także postulaty zgłaszane zarówno przez jednostki samorządu terytorialnego, jak i administrację rządową. Ponadto część z wprowadzonych zmian była podyktowana koniecznością dostosowania przepisów ustaw zawierających upoważnienia do wydawania aktów wykonawczych do wymogów wynikających z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja RP (DzU nr 78, poz. 483).    W szczególności należy zwrócić uwagę na art. 1 ustawy o zmianie ustaw (...) wprowadzający zmiany w ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. DzU z 1996 r. nr 13, poz. 74, z późn. zm.) oraz art. 10 - w ustawie z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (DzU nr 133, poz. 872, z późn. zm.).    W art. 1 ustawy o zmianie ustaw (...) ustawodawca zawarł m.in. istotne uszczegółowienie unormowań dotyczących: tworzenia, łączenia, dzielenia i znoszenia gmin oraz ustalania ich granic, a także nadawania gminie lub miejscowości statusu miasta i ustalania jego granic oraz ustalania i zmiany nazw gmin oraz siedzib ich władz (nowe brzmienie art. 4 i 4a oraz dodanie art. 4b ustawy). Zmiany te polegają m.in. na:    - doprecyzowaniu zasad dokonywania ustalenia i zmiany granic gmin (art. 4 ust. 3) oraz nadania gminie lub miejscowości statusu miasta, ustalenia jego granic i ich zmiany (art. 4 ust. 4),    - wyodrębnieniu 2 trybów dokonywania zmian w zasadniczym podziale terytorialnym państwa na poziomie gminy: na wniosek zainteresowanej rady gminy (art. 4 ust. 2 w związku z art. 4b) oraz z inicjatywy rządu (art. 4a) - przy czym właściwą formą formalno-prawną w obu trybach pozostaje rozporządzenie Rady Ministrów (art. 4 ust. 1). Zmiany w podziale terytorialnym stopnia podstawowego następują z dniem 1 stycznia (art. 4 ust. 5).    Jednocześnie sama ustawa rozstrzyga szereg kwestii proceduralnych, określając m.in. zakres koniecznych opinii i konsultacji oraz wskazując termin (3 miesiące), w jakim opinia powinna zostać wyrażona, oraz precyzując skutek niewyrażenia jej w terminie.    - ustawowym doprecyzowaniu w obu trybach kwestii związanych z wymogiem uzyskania - przed dokonaniem jakichkolwiek zmian terytorialnych w ramach istniejących gmin - opinii zainteresowanych rad gmin, poprzedzonych konsultacjami z mieszkańcami danych jednostek (w ściśle określonych przypadkach - dodatkowo opinii odpowiednich rad powiatów lub sejmików województw). W trybie wnioskowym konieczna jest również opinia wojewody właściwego dla gminy lub gmin objętych wnioskiem (art. 4b ust. 1 pkt 3).    Tym samym należy zauważyć, że przedstawione powyżej zmiany w ustawie o samorządzie gminnym niewątpliwie pozwolą usprawnić procedury związane z dokonywaniem zmian w podziale terytorialnym na szczeblu gmin, urealnią terminy rozpatrywania wniosków w tej materii oraz zapewnią właściwy udział w tych procedurach zainteresowanych wspólnot samorządowych, tworząc tym samym właściwe instrumenty prawne do inicjowania zmian w zasadniczym podziale terytorialnym państwa stopnia podstawowego.    Niezwykle istotną regulacją mającą zastosowanie w podnoszonej przez pana posła K. Dzielskiego kwestii, dotyczącej możliwości dokonania podziału podstawowych jednostek samorządu terytorialnego na mniejsze gminy, pozostaje znowelizowany art. 104 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, w którym ustawodawca wskazuje, iż w okresie do dnia 31 grudnia 2005 r. nie dokonuje się podziału gmin w celu utworzenia nowej gminy (vide art. 10 pkt 5 ustawy o zmianie ustaw (...). Reasumując, możliwość dokonania podziału podstawowych jednostek samorządu terytorialnego w celu utworzenia nowej gminy została przez ustawodawcę wstrzymana do dnia 31 grudnia 2005 r.    Na zakończenie pragnę poinformować, iż art. 1 ustawy o zmianie ustaw (...), nowelizujący ustawę o samorządzie gminnym, wszedł w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia przedmiotowego aktu normatywnego, czyli z dniem 30 maja 2001 r., z kolei art. 10, dotyczący ustawy Przepisy wprowadzające (...), wszedł w życie z dniem ogłoszenia ustawy o zmianie ustaw (...), czyli z dniem 15 maja 2001 r.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Józef Płoskonka    Warszawa, dnia 12 lipca 2001 r.