Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie bezrobocia na terenach po byłych PGR

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Andrzeja Smolińskiego, przesłaną przez pana marszałka w dniu 19 marca 2001 r. przy piśmie znak: SPS-0202-6063/01, w sprawie bezrobocia na terenach po byłych PGR pragnę przekazać następujące informacje:    Problem bezrobocia na wsi, zarówno zarejestrowanego, jak i ukrytego, pozostaje jedną z kluczowych kwestii w rządowych programach dotyczących restrukturyzacji i ˝rehabilitacji˝ obszarów wiejskich. Z powodu takich czynników, jak: wysoka stopa bezrobocia w tzw. województwach popegeerowskich, przerost zatrudnienia w gospodarstwach małorolnych województw Polski południowo-wschodniej, słaba infrastruktura na tych obszarach, słabo rozwinięte strategie rozwoju kapitału ludzkiego oraz ograniczone możliwości znalezienia zatrudnienia w okolicznych miastach, rząd wprowadził lub planuje wprowadzenie wieloaspektowych programów wsparcia i aktywizacji obszarów wiejskich. Należy do nich m.in. ˝Program aktywizacji obszarów wiejskich˝ finansowany częściowo z kredytu Banku Światowego.    W wyniku podpisanej z Bankiem Światowym umowy kredytowej w ramach ˝Programu aktywizacji obszarów wiejskich˝ rząd polski otrzyma środki w wysokości 120 mln USD (ok. 512 mln zł) na sfinansowanie następujących działań:    - rozwój sektora prywatnego,    - rozwój zasobów ludzkich,    - program zwiększenia zatrudnienia poza rolnictwem,    - poprawę stanu edukacji na obszarach wiejskich,    - wzmocnienie instytucji administracji regionalnej i lokalnej,    - rozwój infrastruktury na obszarach wiejskich.    Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej rozpoczęło wdrażanie dwóch komponentów ukierunkowanych na wsparcie małej przedsiębiorczości i pozarolnicze zatrudnienie mieszkańców obszarów wiejskich i miast do 15 tys. mieszkańców.    I. Komponent A - mikropożyczki - przewiduje finansowanie mikropożyczek, jednorazowych dotacji na zakup środków trwałych oraz doradztwa z zakresu prowadzenia własnej pozarolniczej działalności gospodarczej dla mieszkańców gmin wiejskich, miejsko-wiejskich i miast do 15 tys. mieszkańców, którzy: (a) są bezrobotnymi pragnącymi rozpocząć pozarolniczą działalność gospodarczą lub (b) prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą (np. osoby wykonujące pracę chałupniczą, osoby zajmujące się przetwórstwem płodów rolnych, rzemieślnicy, usługodawcy, handlowcy), lub (c) są rolnikami prowadzącymi gospodarstwo rolne do 3 ha przeliczeniowych. Mikropożyczek udzielać będą wybrane w drodze przetargu organizacje pozarządowe lub instytucje finansowe. Maksymalna kwota wszystkich mikropożyczek udzielonych jednemu pożyczkobiorcy będzie odpowiednikiem 5 tys. USD (ok. 21 tys. zł). Maksymalny okres spłaty mikropożyczek wyniesienie 36 miesięcy, a maksymalne oprocentowanie jednej mikropożyczki może wynieść ok. 14,25%. Wysokość jednorazowej bezzwrotnej dotacji wyniesie 3600 zł i będzie ona przeznaczona na zakup środka trwałego przez tych beneficjentów mikropożyczek, którzy rozpoczynają pozarolniczą działalność gospodarczą. Środki na jednorazowe dotacje zostały wydatkowane w woj. warmińsko-mazurskim już w roku 2000.    Komponent ma być wdrażany do końca 2003 r. na terenie 5 województw: zachodniopomorskiego, kujawsko-pomorskiego, warmińsko-mazurskiego, podkarpackiego i małopolskiego. Na sfinansowanie mikropożyczek i jednorazowych dotacji przewidzianych w komponencie przeznaczono następujące środki: 10,4 mln USD (ok. 44,4 mln zł) z kredytu Banku Światowego na sfinansowanie 75% wartości mikropożyczek (woj. warmińsko-mazurskie - 1,84 mln USD = 7,86 mln zł), 3,4 mln USD (ok. 14,52 mln zł) ze środków własnych instytucji mikropożyczkowych na sfinansowanie 25% wartości mikropożyczek oraz 2,9 mln USD (ok. 12,4 mln zł) z rezerwy budżetu państwa na wspieranie programów inicjowanych przez organy samorządu województwa, przeznaczone m.in. na sfinansowanie jednorazowych dotacji. Szacuje się, iż z ww. rezerwy woj. warmińsko-mazurskie otrzyma w roku 2001 ok. 2,1 mln zł - środki te zostaną także przeznaczone na współfinansowanie usług w ramach omówionego poniżej ˝Programu przekwalifikowań/reorientacji˝.    II. Podkomponent ˝Program przekwalifikowań/reorientacji˝ przewiduje finansowanie szkoleń, specjalistycznych usług poradnictwa i pośrednictwa pracy, czasowego zatrudnienia, inkubatorów przedsiębiorczości, ośrodków obsługi małych przedsiębiorstw oraz lokalnych planów rozwoju gospodarczego. Usługi przekwalifikowań/reorientacji przeznaczone będą dla mieszkańców gmin wiejskich, miejsko-wiejskich i miast do 15 tys. mieszkańców, którzy: (a) są bezrobotnymi lub (b) są rolnikami prowadzącymi gospodarstwo rolne do 3 ha przeliczeniowych, lub (c) prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z osobami, o których mowa w pkt. a-b, jeżeli dochód na osobę w rodzinie w ostatnich trzech miesiącach jest niższy od przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. Wymienione usługi (poza okresowym zatrudnieniem) będą świadczone przez instytucje lokalne wybrane w drodze przetargu przez władze samorządowe województw. Podobne działania skierowane do mieszkańców obszarów wiejskich uwzględnione są w projektach zgłoszonych przez woj. podlaskie, podkarpackie, lubelskie i śląskie.    Woj. podlaskie przewiduje m.in. przeszkolenie 3000 mieszkańców wsi zainteresowanych rozpoczęciem gospodarczej działalności poza rolnictwem. Można przewidywać, iż z ok. 1 906 666 euro przeznaczonych na finansowanie szkoleń i doradztwa dla osób zagrożonych bezrobociem ok. połowa zostanie przeznaczona na szkolenia i doradztwo dla mieszkańców wsi. Woj. podkarpackie przewiduje wydatki szkoleniowe i doradcze dla osób zagrożonych bezrobociem na poziomie 2 820 000 euro. Biorąc pod uwagę problemy regionu oraz priorytety określone w programie operacyjnym, a także w fiszce projektowej, można zakładać, że co najmniej 1/3 ww. środków przeznaczona zostanie na finansowanie działalności szkoleniowej na obszarach wiejskich. W tej chwili są to wyłącznie dane szacunkowe. W przypadku wszystkich województw ostateczną listę beneficjentów ustalać będą zarządy województw przy udziale wojewódzkich urzędów pracy. Sytuacja w woj. lubelskim przedstawia się podobnie. Można przewidywać, że minimum 1/3 z 6 000 000 euro przeznaczonych na szkolenia i doradztwo dla osób zagrożonych bezrobociem skierowana będzie do mieszkańców obszarów wiejskich i małych miast. Jednakże także w tym przypadku ostateczne decyzje podjęte zostaną przez zarząd województwa i WUP. Podobnie w przypadku woj. śląskiego beneficjentami programu szkoleniowo-doradczego mającego na celu podniesienie kwalifikacji osób zagrożonych bezrobociem i wykształcenie umiejętności prowadzenia własnej firmy będą przede wszystkim mieszkańcy terenów wiejskich i małych miast. Na ten komponent przeznaczonych jest 4 633 333 euro.    Ogółem w ramach regionalnych programów doskonalenia kadr PHARE 2000 na szkolenia dla osób zagrożonych bezrobociem, w tym głównie mieszkańców wsi i małych miast, zostanie przeznaczone około 15 658 599 euro. Realizacja projektów rozpocznie się w drugiej połowie 2001 r., a zakończy we wrześniu 2003 r. Projekty złożone przez zarządy województw w ramach programu PHARE 2001 ˝Spójność społeczno-gospodarcza˝ podobnie priorytetowo traktują mieszkańców wsi i małych miast jako odbiorców zintegrowanych programów szkoleniowo-doradczych. Nie są one jednak ostatecznie zatwierdzone przez Komisję Europejską. Jednocześnie uprzejmie informuję, że poza wyżej wymienionymi środkami pomocowymi wspieranie rozwoju obszarów wiejskich może być dokonywane ze środków Funduszu Pracy. W planie finansowym Funduszu Pracy na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu przewiduję kwotę 1190 mln zł, z tego:    - 390 mln zł - na refundację pracodawcom wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu zatrudnienia młodocianych pracowników w celu przygotowania zawodowego,    - 310 mln zł - na aktywizację zawodową absolwentów,    - 200 mln zł - na prace interwencyjne,    - 170 mln zł - na szkolenia,    - 50 mln zł - na roboty publiczne,    - 70 mln zł na inne (programy specjalne, umorzenia pożyczek).    Decyzje o wysokości środków Funduszu Pracy na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu, jakie będą mogły być wydatkowane w 2001 r. przez poszczególne samorządy powiatów, przekazane zostały w dniu 29 marca bieżącego roku przez prezesa Krajowego Urzędu Pracy, dysponenta Funduszu Pracy. Środki te ustalone zostały według wzoru algorytmu, określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 marca 2001 r. w sprawie algorytmu przekazywania środków Funduszu Pracy samorządom województw i powiatów (DzU nr 27, poz. 299). Algorytm ten preferuje przede wszystkim powiaty o wysokiej liczbie zarejestrowanych bezrobotnych oraz stopie bezrobocia, a także powiaty o dużym udziale długotrwale bezrobotnych w ogólnej liczbie zarejestrowanych bezrobotnych nieposiadających prawa do zasiłku oraz wysokim udziale bezrobotnych absolwentów.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Grażyna Gęsicka    Warszawa, dnia 13 kwietnia 2001 r.