Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie skutków wprowadzenia podatku akcyzowego na energię elektryczną

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z nadesłaną przy piśmie znak: SPS-0202-379/02 z dnia 17 stycznia 2002 r. interpelacją pana posła Zbigniewa Janowskiego w sprawie wprowadzenia podatku akcyzowego na energię elektryczną uprzejmie wyjaśniam, co następuje.    Na wstępie pragnę zaznaczyć, iż propozycja wprowadzenia opodatkowania podatkiem akcyzowym energii elektrycznej jest podyktowana trudną sytuacją budżetu. W przypadku gdyby ww. instrument nie został wprowadzony, koszt niezrównoważenia dochodów i wydatków budżetu poniosłyby wszystkie sektory gospodarki. Zgodnie bowiem z zasadą zrównoważonego budżetu (przy założonym poziomie deficytu budżetowego) planowane wydatki nie mogą przekroczyć sumy prognozowanej wielkości dochodów i założonego poziomu deficytu.    Jednocześnie wyjaśniam, iż wprowadzenie podatku akcyzowego na energię elektryczną w wysokości 2 gr za 1 kWh oraz zmiany cen towarów i usług, w tym wymieniony przez pana posła wzrost cen węgla, zdaniem Ministerstwa Finansów nie powinny wpłynąć na ˝destabilizację rynku energetycznego˝. Zmiany cen towarów i usług są zjawiskiem powszechnie występującym w gospodarce rynkowej i dotyczą one wszystkich sektorów gospodarczych. Należy jednak zauważyć, że rynek wytwórców energii elektrycznej, od lipca 2001 r., uznany jest za rynek konkurencyjny. Konsekwencją tego faktu było zwolnienie wytwórców energii elektrycznej, z wyjątkiem energii elektrycznej wytwarzanej w skojarzeniu z ciepłem, z obowiązku przedkładania taryf do zatwierdzenia przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Ceny energii elektrycznej, z wyjątkiem energii elektrycznej wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, winny być zatem kształtowane w oparciu o mechanizmy rynkowe. Wytwórcy energii elektrycznej mogą dokonywać zmian cen energii (w tym również podwyżek cen) w zasadzie na tych samych warunkach jak producenci w pozostałych działach gospodarki narodowej, a więc z uwzględnieniem mechanizmów rynkowych i zasad konkurencji.    Sytuacja finansowa poszczególnych wytwórców energii elektrycznej jest zróżnicowana. Należy także wskazać, że w podsektorze tym występuje również bardzo znaczne zróżnicowanie cen energii elektrycznej między poszczególnymi wytwórcami. Analizując wpływ wprowadzenia tego podatku na wyniki finansowe przedsiębiorstw, założono, że podatek akcyzowy płacony przez producentów energii elektrycznej będzie uznany za tzw. koszt uzasadniony. A zatem wpływ podatku akcyzowego od energii elektrycznej na wyniki ekonomiczne przedsiębiorstw zależy od stopnia, w jakim podatek ten będzie przeniesiony na odbiorców.    Ponadto stosowne działania prezesa URE jako organu regulacyjnego nie powinny spowodować takiej utraty rentowności, która mogłaby doprowadzić do upadłości elektrowni w stopniu zagrażającym bezpieczeństwu energetycznemu państwa.    Skutki wprowadzenia podatku akcyzowego dla polskich importerów energii elektrycznej będą w zasadzie takie same jak dla krajowych wytwórców energii elektrycznej. Podatkiem akcyzowym objęta jest bowiem sprzedaż energii elektrycznej na rynek krajowy pochodzącej zarówno od wytwórców krajowych, jak i pochodzącej z importu.    Wprowadzenie podatku akcyzowego na energię nie będzie miało wpływu na sprzedaż eksportową energii. Sprzedaż towarów i usług na eksport nie jest objęta podatkiem akcyzowym. Zasada ta dotyczy również sprzedaży wytworzonej w kraju energii elektrycznej na eksport. Koszty wytworzenia energii elektrycznej na eksport, jako nieobciążone podatkiem akcyzowym, będą relatywnie niższe niż koszty energii dla odbiorców krajowych.    Jak wspomniano na wstępie, bezpośrednim powodem wprowadzenia podatku akcyzowego na energię elektryczną było równoważenie budżetu państwa. Wprowadzenie tego podatku nie wiąże się z problematyką restrukturyzacji tego sektora, w tym z procesem demonopolizacji. W zakresie demonopolizacji sektora energetycznego rząd zamierza opracować i realizować program mający na celu wdrożenie rzeczywistej konkurencji w podsektorze wytwarzania m.in. poprzez restrukturyzację bądź likwidację kontraktów długoterminowych, wdrożenie systemu rozliczeń ekologicznych, zmianę zasad funkcjonowania rynku bilansującego. Rząd zamierza również prowadzić monitoring wdrażania i przebiegu reform sektora energetycznego, zwłaszcza elektroenergetyki, ze szczególnym uwzględnieniem ich gospodarczych następstw.    Jednocześnie pragnę wyjaśnić, iż zasadniczą przesłanką przemawiającą za opodatkowaniem podatkiem akcyzowym producentów energii elektrycznej, z wyjątkiem producentów energii ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych, jest możliwość uchronienia odbiorców końcowych przed pełnym poniesieniem kosztów podatku akcyzowego na energię elektryczną.    Należy zaznaczyć, iż 25% - 30% energii elektrycznej sprzedawana, jest poza kontraktami długoterminowymi, tj. na giełdzie energii elektrycznej i na rynku bilansującym, gdzie ceny kształtują się poniżej cen uzyskiwanych w kontraktach długoterminowych. W tych segmentach rynku istnieją ograniczone możliwości dokonywania podwyżek cen, a więc pełnego przenoszenia skutków wzrostu kosztów spowodowanych wprowadzeniem podatku akcyzowego. Należy więc przyjąć, że część kosztów wprowadzenia podatku winna zostać skompensowana przez sektor.    Wpływ wprowadzenia podatku akcyzowego od energii elektrycznej na wskaźnik inflacji będzie zależał od stopnia obciążenia tym podatkiem wytwórców i odbiorców energii. W przypadku obciążenia akcyzą jedynie wytwórców szacuje się, że wzrost kosztów nie znalazłby odzwierciedlenia we wzroście cen detalicznych. Gdyby nastąpiło pełne przeniesienie kosztów związanych z podatkiem akcyzowym na odbiorców indywidualnych, wówczas wzrost inflacji mógłby wynieść ok. 0,2-0,3 pkt. proc.    Należy wyjaśnić, iż wybór energii elektrycznej jako potencjalnego dobra akcyzowego nie był przypadkowy, gdyż energia jest dobrem powszechnym, a wrażliwość popytu na wahania cenowe jest względnie niska. Ponadto opodatkowanie podatkiem akcyzowym energii elektrycznej nie jest sprzeczne z przepisami obowiązującymi w krajach Unii Europejskiej. W wielu krajach członkowskich Unii Europejskiej jest on stosowany, pełniąc równocześnie funkcje ekologiczne. Stosowanie w przyszłości akcyzy na energię będzie z pewnością uzależnione od stanu finansów państwa.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Irena Ożóg    Warszawa, dnia 7 lutego 2002 r.