Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie propozycji rozwiązania alternatywnego do podatku akcyzowego na energię elektryczną

   Szanowny Panie Marszałku! Z upoważnienia prezesa Rady Ministrów pana Leszka Millera przedstawiam panu marszałkowi odpowiedź na interpelację posła Adam Szejnfelda w sprawie propozycji rozwiązania alternatywnego do podatku akcyzowego na energię elektryczną, przesłaną przy piśmie z dnia 20 marca 2002 r., znak SPS-0202-945/02.    Poseł Adam Szejnfeld przedłożył propozycję, która w jego ocenie pozwoli osiągnąć ekwiwalentne wpływy do budżetu państwa w stosunku do wprowadzonego podatku akcyzowego na energię elektryczną. Propozycja ta zmierza do tego, aby poprzez wzrost cen energii dla odbiorców finalnych spółki dystrybucyjne osiągnęły taki poziom zysku, który w formie podatków zasiliłby budżet państwa na poziomie wpływów z tytułu podatku akcyzowego.    W mojej ocenie przedstawiona propozycja opiera się w zasadzie na następujących założeniach:    - wzroście cen energii dla odbiorców finalnych,    - zwiększeniu zysku, który w formie podatków pośrednich zasiliłby budżet państwa,    - zachowaniu dyscypliny kosztowej zarówno w samym sektorze elektroenergetycznym (wytwarzanie, przesył i dystrybucja), ale także w innych sektorach.    W odniesieniu do jednoosobowych spółek skarbu państwa można przyjąć założenie, że można by uchwałami walnego zgromadzenia akcjonariuszy przekazywać cały zysk pozostały po opłaceniu podatku dochodowego i wpłaty z zysku na dywidendę, to jednak należy tu jeszcze uwzględnić prawa pracowników do partycypacji w zysku wynikające z zakładowych i ponadzakładowych układów zbiorowych pracy i konieczność pozostawienia wolnych środków na rozwój i restrukturyzację podmiotów. W odniesieniu jednak do spółek z częściowym udziałem skarbu państwa, to pozostali akcjonariusze, a nie skarb państwa, będą beneficjentami decyzji o wypłacie dywidendy.    Pragnę wskazać, że w trakcie prac legislacyjnych nad ustawą wprowadzającą podatek akcyzowy na energię elektryczną analizowany był wariant zwiększenia wpływów do budżetu państwa analogiczny do propozycji przedstawionej przez posła Adama Szejnfelda. Ostatecznie, mając na względzie świadomość, że w obecnej sytuacji budżetu państwa nie ma rozwiązań neutralnych dla podatników, rząd zadecydował o przedłożeniu do parlamentu propozycji obciążenia podatkiem akcyzowym wytwórców i importerów energii elektrycznej.    Kluczowym zagadnieniem dla zaproponowanej koncepcji jest kwestia utrzymania dyscypliny kosztowej, która dotyczyć powinna nie tylko spółek dystrybucyjnych, ale także spółek sektora wytwarzania energii elektrycznej oraz spółek węglowych. Zdaniem rządu przyjęcie założenia dyscypliny kosztowej jest mało realne. Tezę tę potwierdza m.in. stanowisko prezesa URE zawarte w piśmie do ministra finansów z dnia 10 grudnia br., w którym wskazuje on na niepokojące tendencje w sektorze energetyki związane z ekspansją żądań finansowych, na nieuzasadniony poziom mocy wytwórczych, wysokie zużycie własne energii, nieracjonalny poziom zatrudnienia, bardzo wysokie płace itp. Wskazać należy, że nie ma prawnych instrumentów, które pozwoliłyby na zamrożenie poziomu kosztów. Tym samym stawia to pod znakiem zapytania realność osiągnięcia celów określonych w przedstawionej propozycji.    Obawy dotyczące braku dyscypliny kosztowej w sektorze potwierdza porównanie wskaźników wzrostu cen energii elektrycznej i wskaźników wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych w ostatnich latach. Należy stwierdzić, że wzrost cen energii elektrycznej (z wyjątkiem 2000 r.) był zdecydowanie wyższy od wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych, przy czym to zróżnicowanie w 2001 r. osiągnęło niespotykaną dotychczas wielkość. W sytuacji gdy inflacja w roku ubiegłym wyniosła 5,8%, to ceny energii elektrycznej dla odbiorców wzrosły o 14,1%. Taka sytuacja nie zaowocowała wzrostem rentowności tego sektora, gdyż dynamika kosztów i przychodów ukształtowała się na tym samym poziomie. Wysokie tempo wzrostu cen energii nie jest korzystne dla gospodarki nie tylko ze względu na impuls inflacyjny, ale przede wszystkim na wzrost kosztów wytwarzania w innych działach gospodarki narodowej, co ma negatywny wpływ na konkurencyjność towarów i świadczonych usług.    Szacuje się, że wprowadzenie podatku akcyzowego przyniesie wpływy do budżetu państwa w wysokości 2,3 mld zł w skali roku. Podatek akcyzowy w znacznej mierze obciąży koszty sektora energetycznego, gdyż nie przewiduje się automatycznego wzrostu cen energii elektrycznej. Dla większości odbiorców końcowych zmiana cen może być dokonana po zmianie taryf zakładów energetycznych oraz Polskich Sieci Eletroenergetycznych SA w drodze decyzji administracyjnych wydawanych przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Skala ewentualnych podwyżek cen dla odbiorócw końcowych zależy więc od poziomu cen, jaki zatwierdzi prezes URE. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prezes URE powinien do końca czerwca zatwierdzić nowe taryfy dla energii elektrycznej PSE SA, 33 zakładów energetycznych oraz większości elektrociepłowni.    Wprowadzenie podatku akcyzowego może w sposób negatywny wpłynąć na kwestie związane z prywatyzacją sektora elektroenergetycznego, ale zagrożenie to będzie niwelowane efektami programów rządowych dotyczących restrukturyzacji energetyki. Zgodnie z programem ˝Strategia gospodarcza rządu ˝Przedsiębiorczość - Rozwój - Praca˝˝, w zał. nr 4 ˝Restrukturyzacja wybranych sektorów gospodarki˝ celem strategicznym w podsektorze elektroenergetyki jest osiągnięcie stabilnego poziomu cen energii atrakcyjnych dla gospodarki krajowej i konkurencyjnych dla cen energii wytwarzanej za granicą.    Cel ten planuje się osiągnąć poprzez:    a) uruchomienie i rozwój konkurencyjnego rynku energii, tak aby ostatecznym beneficjentem był klient,    b) opracowanie i wdrożenie korzystnej z punktu widzenia interesów gospodarki narodowej strategii prywatyzacji, prefereującej pierwszeństwo prywatyzacji wytwórców energii jako podmiotów decydujących o konkurencji w sektorze, a dopiero w dalszej kolejności zakładów dystrybucji energii. Prywatyzację poprzedzać będzie lub będzie jej towarzyszyć proces konsolidacji w podsektorze wytwarzania i dystrybucji, co przyspieszy restrukturyzację sektora i poprawi jego konkurencyjność,    c) restrukturyzację wszystkich dziedzin sektora (pod względem zatrudnienia, technicznym, majątkowym, organizacyjnym) oraz tworzenie nowych obszarów aktywności gospodarczej, przy wykorzystaniu infrastruktury sektora.    Ponadto rząd, przyjmując ustalenia Rady Unii Europejskiej podjęte w trakcie spotkania na ˝szczycie krajów 15˝, które odbyło się w dniach 14-15 marca br. w Barcelonie, dotyczące przyspieszenia liberalizacji rynku energetycznego dla poprawy konkurencyjności gospodarki krajów Unii Europejskiej, jest również zdecydowany na pełne otwarcie rynku energii elektrycznej dla wszystkich odbiorców przemysłowych w terminie do 2004 r. Już w chwili obecnej odbiorcy zakupujący powyżej 10GWh energii elektrycznej rocznie mają prawo dostępu do sieci przesyłowej (tzw. zasada TPA), co oznacza prawo wyboru dostawcy energii elektrycznej. Uprawnienie to oraz uwolnienie cen energii elektrycznej dla wytwórców i przedsiębiorstw obrotu w sytuacji nadwyżek produkcyjnych energii elektrycznej w kraju stwarzają tzw. uprawnionym odbiorcom warunki do negocjacji korzystnych warunków dostaw energii elektrycznej.    Dalszy postęp w tym zakresie będzie możliwy po zrestrukturyzowaniu kontraktów długoterminowych zawartych między wytwórcami energii elektrycznej i Polskimi Sieciami Elektroenergetycznymi SA. W wyniku restrukturyzacji tych kontraktów, które zgodnie z programem rządowym mają być rozwiązane w układzie Urząd Regulacji Energetyki - banki - sektor energetyki, poprzez skuteczne wdrożenie rozwiązań optymalnych w aktualnych warunkach ekonomicznych zwiększony zostanie wolumen energii elektrycznej poddany regułom konkurecyjnego rynku energii elektrycznej.    Zgodnie z planem pracy Rady Ministrów w terminie do końca I półrocza br. przyjęty zostanie dokument ˝Aktualizacja programu wprowadzania rynku energii elektrycznej w Polsce˝, który wraz z regulacjami prawnymi stanowić będzie instrument do realizacji celów strategicznych przyjętych przez rząd.    Ponadto przyjęta przez rząd w dniu 2 kwietnia br. ˝Ocena realizacji i korekta założeń polityki energetycznej Polski do 2020 r.˝ przewiduje opracowanie programu działań zapewniających m.in. wzrost efektywności funkcjonowania państwowego sektora energetycznego i pojedynczych przedsiębiorstw energetycznych oraz to, że minister skarbu państwa zobowiąże spółki skarbu państwa (przedsiębiorstwa energetyczne) do opracowania i wdrożenia 3-letnich programów redukcji nadmiernego zatrudnienia w energetyce i uzyskania dla nich akceptacji MSP. Zakłada się również wprowadzenie ograniczeń w zakresie inwestycji dla przedsiębiorstw sektora, zwłaszcza inwestycji zwiększających moce produkcyjne w sferze wytwarzania.    Powyższe zadania programowe powinny przeciwdziałać wzrostowi kosztów przedsiębiorstw energetycznych, ograniczać impulsy inflacyjne, a przede wszystkim powinny zapewnić przedsiębiorstwom energetycznym zachowanie konkurencyjności na wspólnym europejskim rynku energetycznym. Największym zagrożeniem dla firm jest bowiem utrata konkurencyjności prowadząca w konsekwencji do ich upadku.    Przedstawiając powyższe działania programowe, pragnę jednocześnie poinformować, że wdrażane rozwiązania będą monitorowane w zakresie skutków dla przedsiębiorstw energetycznych oraz odbiorców energii elektrycznej i stosownie do uzyskiwanych efektów będą podejmowane decyzje dotyczące ewentualnej korekty przyjętych rozwiązań.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Jacek Bartkiewicz    Warszawa, dnia 11 kwietnia 2002 r.