Debaty sejmoweX Kadencja

Interpelacja w sprawie zasad doboru sędziów sądownictwa administracyjnego do orzekania w poszczególnych sprawach oraz konsekwencji finansowych dla budżetu państwa naruszenia Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności

   Szanowny Panie Ministrze! Z dniem 1 stycznia 2004 r. wszedł w życie pakiet ustaw poświęcony reformie sądownictwa administracyjnego w Polsce. Celem tej reformy było usprawnienie sądownictwa administracyjnego poprzez zwiększenie jego dostępności dla obywateli, wprowadzenie zgodnego z Konstytucją standardu dwuinstancyjności, a także kompletne i całościowe unormowanie postępowania przed sądami administracyjnymi.    Wspomniana reforma jest wyrazem dążeń Państwa do realizacji międzynarodowych standardów wymiaru sprawiedliwości i praw człowieka, takich jak między innymi konieczność zapewnienia bezstronnego, sprawiedliwego i dwuinstancyjnego sądownictwa. Nowe akty prawne ustanowione w ramach reformy sądownictwa administracyjnego nie stanowią tylko i wyłącznie realizacji konstytucyjnych oraz prawnomiędzynarodowych obowiązków Polski, lecz same w sobie kreują obowiązki służące rozwojowi wymiaru sprawiedliwości.    Bezstronne rozstrzyganie sporów prawnych pomiędzy organami administracji a obywatelami stanowi jedną z najważniejszych funkcji sądownictwa administracyjnego. Realizacja tego standardu to właśnie jeden z najważniejszych obowiązków publicznych całego aparatu wymiaru sprawiedliwości.    W świetle powyższych uwag mój niepokój obudziły wydarzenia mające miejsce w Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, związane z procesami firm farmaceutycznych oskarżonych o zawyżanie wartości celnej importowanych leków w okresie od 2000 do 2002 r. Z informacji dostępnych publicznie wiadomo, że w sprawach tych orzeka sędzia - Ewa Wrzesińska-Jóźków. Osoba ta, która pracowała w ścisłym kierownictwie administracji celnej, była bezpośrednio zaangażowana w nadzór nad toczącymi się postępowaniami celnymi, wydawała interpretacje przepisów prawa w związku z tymi postępowaniami, obecnie jako sędzia NSA, orzeka m.in. o zgodności z prawem tej interpretacji przepisów.    Wydaje mi się, że sytuację, w której jedna i ta sama osoba wpierw nadzoruje działalność organów administracji celnej I i II instancji w zakresie postępowań dotyczących firm farmaceutycznych i ustala stosowaną w tych postępowaniach wykładnię prawa, a następnie orzeka w tych samych sprawach w Sądzie Administracyjnym między innymi o tym, czy ta wykładnia prawa jest prawidłowa, ocenić należy jako sprzeczną ze standardami bezstronnego orzekania. Sytuacja taka godzi w dobro polskiego wymiaru sprawiedliwości.    Opisana powyżej sytuacja naraża polskie państwo na ryzyko zapłaty wysokich odszkodowań, jeżeli którakolwiek ze stron postępowania przed sądami administracyjnymi zwróci się ze skargą do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na naruszenie przysługującego jej prawa do bezstronnego sądu.    Niezależnie od powyższych uwag sprawę Sędzi Wrzesińskiej-Jóźków ocenić należy również przez ogólny pryzmat nadzoru nad aparatem sądownictwa administracyjnego. Wyznaczenie w ramach administracyjnych działań przewodniczących wydziałów pracowników administracji rządowej do wykonywania funkcji sędziego sądu administracyjnego w sprawach, w które te osoby były poprzednio zaangażowane, poprzedzać powinna odpowiednia ocena tego, czy przyszły sędzia dawać będzie rękojmię bezstronności. Istotne jest, aby ze sprawy, która stanowi tło faktyczne niniejszej interpelacji, wyciągnąć wnioski i dążyć do zapobiegania tego typu przypadkom w przyszłości, jeśli chodzi o rozwiązania generalne. Natomiast w tym indywidualnym, konkretnym przypadku uważam, że należy pilnie podjąć stosowne działania mające na celu pilną zmianę tego nagannego stanu rzeczy.    W związku z powyższym chciałbym zadać panu Ministrowi kilka pytań:    1. Czy znany jest Panu Ministrowi przypadek pani sędziny Ewy Wrzesińskiej-Jóźków podany w niniejszej interpelacji jako jaskrawy przykład naruszania zasady sprawiedliwego, bo bezstronnego orzekania?    2. Czy w sprawie opisywanej przez media orzekania w sprawach firm farmaceutycznych przez tę samą osobę, która miała wpływ na podejmowane decyzje w postępowaniach administracyjnych, podjął Pan Minister jakieś działania? Jeśli tak, to na czym one polegały i jakie przyniosły efekty?    3. W jaki sposób Ministerstwo Sprawiedliwości nadzoruje działalność administracyjną Przewodniczących wydziałów sądów administracyjnych polegającą na wyznaczaniu sędziów do rozpatrywania konkretnych spraw w świetle konieczności zapewnienia bezstronności orzekania?    4. Czy możliwe jest zaskarżenie orzeczenia wydanego przez sędziego niedającego rękojmi bezstronności przez stronę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka? Jakie konsekwencje finansowe czekają Skarb Państwa w takim przypadku? Czy w związku z toczącymi się postępowaniami zarezerwowana została w budżecie Ministerstwa Sprawiedliwości kwota na pokrycie takich wydatków w przyszłości?    Z poważaniem    Poseł Adam Stanisław Szejnfeld    Piła, dnia 20 lutego 2004 r.