Debaty sejmoweX Kadencja

Interpelacja w sprawie włączenia trzmieli i entomofagów do grupy towarów objętych 3-procentową stawką podatku VAT - ponowna

   Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów pani Elżbiety Muchy na moją interpelację w tej sprawie z dnia 7 maja br. Jest, ogólnie rzecz ujmując lakoniczna, a stwierdzenie, iż ˝Ministerstwo ma problemy z precyzyjnym określeniem, które trzmiele i entomofagi stosowane są w rolnictwie jako środek ochrony roślin˝ i dlatego nie zdecydowało się obniżyć stawki VAT, skłoniło mnie do wystosowania niniejszej interpelacji, w której, mam nadzieję, przybliżę trochę to zagadnienie. Być może ministerstwo dostrzeże olbrzymie korzyści dla polskich producentów i konsumentów warzyw, owoców i kwiatów z przywrócenia 3-procentowej stawki VAT na biologiczne środki ochrony i zapylania roślin.    Stosowanie np. trzmieli do naturalnego zapylania kwiatów oraz biologicznych środków ochrony roślin do zwalczania agrofagów przynosi ogromne korzyści. Korzyści te można podzielić na trzy grupy:    1. Ochrona środowiska.    2. Bezpieczeństwo i higiena pracy.    3. Produkcja zdrowej żywności.    Ochrona środowiska to przede wszystkim ograniczenie stosowania środków chemicznych. Ma to ogromne znaczenie, szczególnie dla upraw pod osłonami, gdzie technologia ochrony roślin wymaga zużycia od kilku do kilkudziesięciu kilogramów substancji biologicznie czynnej na jeden hektar w ciągu roku w zależności od gatunku rośliny i zagrożenia ze strony szkodników i chorób. Introdukcja wrogów naturalnych, do których należą entomofagi, tj. drapieżne i pożyteczne owady, roztocza, pasożytnicze nicienie oraz antagonistyczne grzyby, bakterie itd., powoduje, że liczba zabiegów chemicznych jest zredukowana do kilku lub w niektórych wypadkach, np. insektycydy, do zera. Niemniej jednak stosowanie medot biologicznych jest trudne i kosztowne. W wielu krajach istnieje specjalny system wspomagania i promocji tych metod, np. system GMO pozwalający na dofinansowanie (nawet do 50%) przez państwo zakupu biologicznych środków. Poza tym produkty posiadające certyfikat ˝biologicznie chronione˝ zwykle są droższe i chętniej kupowane. Należy przy tym zaznaczyć, że wspomniane wyżej owady, roztocza, nicienie itd. przeszły przez wiele badań, testów i prób. Ich stosowanie jest uzasadnione merytorycznie, a efektywność potwierdzona w praktyce roślin. Sama nazwa ˝entomofag˝ lub szersze pojęcie ˝parazytoid˝ kwalifikuje dany gatunek do organizmów pożytecznych - wrogów naturalnych szkodników roślin. Listę gatunków obecnie dostępnych przytoczono poniżej. Każdego roku lista taka jest poszerzana o nowe gatunki.    Gatunki entomofagów i entomofilnych nicieni stosowane w praktyce biologicznej ochrony roślin. Gatunek entomofaga Zwalczany szkodnik 1 2 Adalia bipunctata mszyce Amblyseius californicus przędziorki Amblyseius cucumeris wciornastki Amblyseius degenerans wciornastki Anthocoris nemoralis mszyce Aphelinus abdominalis mszyce Aphidius colemani mszyce Aphidius ervi mszyce Aphidoletes aphidimyza mszyce Chrysopa sp. mszyce Cryptoleamus montrouzieri czerwce Dacnusa sibirica miniarki Delphastus pusillus mączliki Diglyphus isaea miniarki Encarsia formosa mączliki Eretmocerus eremicus mączliki Heterorhabditis bacteriophora pędraki Heterorhabditis megidis opuchlaki Hypoaspis aculeifer ziemiórki Hypoaspis miles ziemiórki Leptomastix dactylopii czerwce Macrolophus caliginosus mączliki Orius insidiosus, laevigatus, majusculus wciornastki Phasmarhabditis hermaphrodita ślimaki Phytoseiulus perisimclis przędziorki Steinernemema feltiae ziemiórki Stethorus punctillum przędziorki Therodiplosis persicae (Feltiella acarisuga) przędziorki    Stosowanie owadów do zapylania jest z kolei alternatywą dla chemicznej hormonizacji kwiatów.    Bardzo poważnym argumentem na rzecz ochrony biologicznej i naturalnego zapylania jest ochrona innych organizmów, które giną przy okazji używania środków chemicznych, np. pszczoły, biedronki.    Bezpieczeństwo i higiena pracy zyskuje istotnie na braku okresu karencji (oczekiwanie na zbiory po zabiegach chemicznych) i prewencji (oczekiwanie na możliwość podjęcia pracy przez ludzi po zabiegach chemicznych, przy stosowaniu biologicznych środków ochrony roślin i trzmieli. Do minimum redukuje się możliwość zatrucia ludzi pracujących na uprawach oraz konsumentów warzyw (zatrucia mogą wywoływać nawet rośliny ozdobne i kwiaty poprzez emisję substancji szkodliwych dla zdrowia).    Produkcja zdrowej żywności to świeże owoce bez pozostałości pestycydów (ochrona biologiczna) oraz w pełni wykształcone (naturalne zapylanie). Wiele kwiatów nie może być zapylanych inaczej niż przez owady-zapylacze, do których należą nie tylko pszczoły, lecz również trzmiele, przy czym te ostatnie są jedyną możliwością zapylania kwiatów np. kończyny na nasiona, jak również jedyną naturalną metodą zapylania kwiatów pomidorów i innych roślin pod osłonami.    Sytuacja, jaka zaistniała po 1 maja 2004 r., tj. objęcie entomofagów i trzmieli 22-procentową stawką podatku VAT, istotnie zwiększyła koszty ochrony biologicznej i trzmieli, szczególnie dla ogrodników niepłatników podatku VAT (jak wiadomo większość rolników nie jest płatnikami podatku VAT). Jest to szczególnie krzywdzące w porównaniu z chemicznymi środkami ochrony roślin, objętymi stawką podstawową VAT w wysokości 7% (w okresie przejściowym 3%). Takie porównanie tych dwóch grup środków ochrony roślin narzuca wniosek o stymulowaniu chemicznej metody ochrony roślin, co staje w sprzeczności z deklarowaną proekologiczną polityką państwa oraz z ogólnoświatową i unijną tendencją do redukowania zużycia pestycydów. Dodatkowo produkcja zdrowej żywności staje się droższa, a brak innych mechanizmów stymulujących taką produkcję prowadzi do wyboru ˝łatwiejszej drogi˝, tj. chemizacji ogrodnictwa. Wydaje się, że optymalnym rozwiązaniem problemu podatku VAT dla biologicznych środków ochrony roślin (entomofagów) byłoby ich włączenie do grupy środków ochrony roślin (pestycydów, PKWiU 24.20.11-20.10), co zresztą odpowiadałoby przeznaczeniu tych organizmów. Dokładne określenie danego gatunku jako biologicznego środka ochrony roślin mogłoby następować na podstawie opinii (certyfikatu) kompetentnej instytucji państwowej, np. Instytutu Ochrony Roślin.    Uwzględniając wszystkie te argumenty, należy stwierdzić, że utrzymanie preferencji podatkowej w tej działalności jest decyzją najkorzystniejszą z punktu widzenia zarówno gospodarki, jak i środowiska naturalnego.    Łączę wyrazy szacunku    Poseł Andrzej Aumiller    Poznań, dnia 12 lipca 2004 r.